Home خانه
گذر دیوان بیگی کابل؛
گذر دیوان بیگی کابل؛
از منصب قضایی تا حافظهٔ شهری:
گذر دیوانبیگی از محلات کهن کابل است که نام آن مستقیماً با ساختار دولتداری در دورهٔ درانی پیوند دارد. این گذر نهتنها یادگار یک منصب مهم اداری–قضایی در دولت احمدشاه ابدالی است، بلکه نمونهای روشن از چگونگی شکلگیری محلات شهری کابل بر بنیاد نهادهای حکومتی، شبکههای قدرت و زیست روزمرهٔ مردم بهشمار میرود.
دیوان بیگی؛ منصب و معنا:
د بابای ملت ظاهر شاه په اړه یو جعلي کتاب
د بابای ملت ظاهر شاه په اړه یو جعلي کتاب
زما د ژوند خاطرې:
په ۱۹۹۲ کال کې په کوټه کې اوسېدلم، هلته د مولوي زاهدي احمدزي یو کتاب ګوتو ته راغی، چې نوم یې دا و: (د افغانستان مسلمان ملت ظاهر شاه نه غواړي). کتاب پر خړ اخباري کاغذ چاپ شوی، سپينه پښتۍ یې درلوده، په لاس خطاطي شوی او تقریبا دوه سوه مخه به یې درلودل.
دا کتاب مې ځکه رانیو، چې له روسانو سره د جهاد په وختونو کې استاد سياف، استاد رباني او حکمتیار او د هغوی ړندو پلویانو په ظاهر شاه پسې خورا ډېر تورونه تړلي وه، ما ویل کېدای شي په دې کتاب کې د ظاهرشاه په اړه اسناد وړاندې شوي او یا د هغه په اړه سروې شوي وي.
د میکناټن مقبره
د میکناټن مقبره
په ۱۸۴۱م د دسمبر په ۲۳ د کابل په جنوبي غونډۍ د انګریز استاځي ” ویلیم میکناټن” قتل د برطانوي سلطنت لپاره لوی ګوزار و.
د میکناټن پلار د شمالي آیرلینډ اوسیدونکی او په مدراس کې مشر قاضي و. ویلیم په انګلستان کې د سبق څخه وروسته ۱۸۰۹م کې د ایسټ انډیا کمپنۍ پوځ کې افسر په توګه هند ته لاړو. لس کاله وروسته دی د بنګال د ملکي (انتظامي) خدمتونو ته يې واخیستو. ده څو ژبې زده کړې وې او د قانوني معاملو په اړه يې څو کتابونه هم ولیکل. په ۱۸۳۳م کې ده په کلکتې کې د سیاسي او جاسوسي شعبې د مشر، ویلیم بینټینک سره کار کاو. په ۱۸۳۷م کې دی د هند نوي ګورنر جنرل لارډ آکلینډ په باوري مشیرانو کې شامل شو. تر ۱۸۳۹م هم لاهور د ایسټ انډیا کمپنۍ له کنټرول بهر او تر پیښور د سیکانو تکړه پوځ پروت و.
شفیع دیوانه از رهبران حزب جنایتکار وحدت به رهبری مزاری تروریست
شفیع دیوانه از رهبران حزب جنایتکار وحدت به رهبری مزاری تروریست
بر اساس روایتهای فراوان مردمی، شهادت بازماندگان و گفتههای زندانیان سابق، شفیع دیوانه بهعنوان یک قومندان جنایتکار جهادی شناخته میشد که خشونت را نه ابزار جنگ، بلکه مانند سایر قوماندان های جنایتکار جهادی شیوهی زندگی کرده بود. اتهام اصلی که همیشه همراه نام اوست، شکنجهی سیستماتیک و انواع قتل های مردم بیگناه و غیر نظامیان است.
مردم ملکی غیر هزاره، افراد متهم به همکاری با جناحهای رقیب، و گاهی حتی غیرنظامیان سنی، در بازداشتگاههای غیررسمی تحت ضربوشتم شدید، گرسنگی، تحقیر و آزار روانی قرار میگرفتند. بعضی روایتها از بستن افراد به تیر، لتوکوب با کابل و چوب، و نگهداشتن طولانیمدت در شرایط غیرانسانی حرف میزنند.
«هغه راز چې نه مې غوښتل افشاء شي!»
«هغه راز چې نه مې غوښتل افشاء شي!»
دا کتاب د سردار محمد داود خان د جمهوریت د دورې د ټولګټو چارو د وزیر، او د لیکوال په وینا د «سپینې کودتا» د طراح، غوثالدین فایق له خوا لیکل شوی دی. د کتاب پښتو ژباړه داود افغان کړې ده.
لیکوال په دې اثر کې د خپلو سترګو لیدلي حالات رااخیستي او لوستونکو ته د سردار محمد داود خان د شخصیت، د کودتا د کولو د انګیزو، له هغه وروسته د شویو ناځوانیو، او د واک د پرځېدو په تړاو مهم او اړین معلومات وړاندې کوي.
دا کتاب د صداقت خپرندویه ټولنې له خوا په ۱۴۰۱ل کال کې، په ۲۰۸ مخونو او د ۵۰۰ ټوکونو په شمېر چاپ شوی دی.
د کتاب اصلي تمرکز د سردار محمد داود خان پر کړو خدمتونو، په کودتا کې د کمونستانو د لاس نه لرلو، او همدارنګه پر دې موضوع بحث کوي چې څنګه د کودتاچیانو ملګرو د سلا مشورو نه اورېدل د یوه ستر ناورین لامل شول، او هېواد څنګه د «سور ښامار» خولې ته ولوېد.
شور بازار کابل؛
شور بازار کابل؛
گذری میان تاریخ، تجارت و فرهنگ شهری:
شوربازار، یکی از کهنترین گذرهای کابل، تنها یک بازار یا کوچهٔ تجاری نبوده است؛ این گذر در سدههای گذشته نقشی چندلایه در زندگی شهری ایفا کرده: محل دادوستد، همزیستی دینی و قومی، تجمع فرهنگی، و صحنهٔ رویدادهای سیاسی و تاریخی.
این گذر تاریخی در میان گذر سنگتراشی و بالاحصار کابل واقع شده است؛ جایی که به باور برخی پژوهشگران، مرز میان «شهر» (بالاحصار بهعنوان مرکز قدرت سیاسی) و «بازار» (فضای زندگی روزمرهٔ مردم) را شکل میداد. برخی منابع محلی بر این باورند که نام «شوربازار» از ترکیب «شهر و بازار» برآمده، اگرچه برخی پژوهشهای دیگر آن را به معنای ازدحام و هیاهو میدانند.
بازار در سایهٔ بالاحصار:
لوګر کې د یوې تاریخي آبدې ترڅنګ دوه تاریخي کلاوې کشف او ثبت شوې دي
لوګر کې د یوې تاریخي آبدې ترڅنګ دوه تاریخي کلاوې کشف او ثبت شوې دي
د لوګر د اطلاعاتو او کلتور ریاست مسوولینو په دې ولایت کې د یوه تاریخي آبده او دوه تاریخي کلاوو د کشف او ثبت خبره کوي.
د اطلاعاتو او کلتور ریاست د لرغونپېژندنې چارو مدیر عبدالشکور محمدي وویل؛ د ملا ایاز تاریخي آبده، چې د خروار ولسوالۍ د ګرند غونډۍ په سیمه کې موقعیت لري او تاریخي مخینه یې سلګونو کلونو ته رسیږي د دوی د څېړنو په پایله کې نوې کشف او ثبت شوې ده.
مراسم سوگند خوردن راحله دوستم نقطه دارد؟
مراسم سوگند خوردن راحله دوستم نقطه دارد؟
عكسي از مراسم سوگند خوردن راحله دوستم دختر مارشال زماني كه به حيث سناتور انتخاب شده بود براي معلومات مختصر محتواي اين تأليف نامه كه همه سناتوران انرا ياد مي كنند گذاشتن دست راست بالاي قران شريف و وعده اي خدمت به مردم توسط قانون گذاري و وفاداري به ارزش هاي قانوني بود (( عكس از جمهوريت گذشته )).
خط مرزی شمالشرقی افغانستان و چین
خط مرزی شمالشرقی افغانستان و چین
برای دههها، گوشهای از جغرافیای افغانستان در شمالشرق کشور با ابهام مرزی همراه بود؛ جایی که افغانستان و جمهوری خلق چین به هم میرسند، اما خط دقیق سرحد میان دو کشور بهگونه رسمی و میدانی مشخص نشده بود. این وضعیت تا اوایل دهه ۱۹۶۰ میلادی ادامه داشت؛ زمانی که تحولات دیپلماتیک منطقهای، زمینه حل این مسئله قدیمی را فراهم ساخت.
در سال ۱۹۶۳ میلادی، کابل و پکن بر سر یک معاهده مرزی به توافق رسیدند؛ توافقی که در چارچوب گفتوگو، حسن تفاهم و احترام متقابل شکل گرفت. بر بنیاد این معاهده، هیأتی مشترک از دو کشور مأمور شد تا بهصورت میدانی خط سرحدی را تعیین و علامهگذاری کند.
د علم او مطالعې ارزښت
د علم او مطالعې ارزښت
شېرمحمدامیني ستانکزی:
پوهه انسان له ناسمې لارې ژغوري او سم لوري ته یې رهبري کوي، چې پایله یې خیر، ښېګڼه او پرمختګ دی. له همدې امله د علم زده کړه د ژوند تر پایه پر هر انسان لازمه ده، څو له دې بې پایه الهي نعمت څخه برخمن شي.
نن افغان ولس دې حقیقت ته رسېدلی، چې د تعلیم او زده کړو پرته بل هېڅ بدیل نشته. نو پوهه هغه ستره پانګه ده، چې د ټولنې او هېواد د پرمختګ بنسټ جوړوي.
نننی نسل هڅه کوي، چې زده کړې وکړي او دا یې درک کړې، چې تعلیم یوازې د مادي ګټو لپاره نه دی؛ بلکې د معنوي ودې او فکري پیاوړتیا تر ټولو مهمه وسیله هم ده.
که څه هم ډېری فارغ شوي ځوانان د بېروزګارۍ له ستونزې سره مخ دي، خو دا ننګونې د زده کړو د دوام مخه نه شي نیولای. دلته د دولت مسؤلیت دی، چې لازمې زمینې برابرې کړي، څو ځوانان لا زیاتې زده کړې ته وهڅول شي.
روایتی از قیام مردم کابل درعهد شاه شجاع؛
روایتی از قیام مردم کابل درعهد شاه شجاع؛
داستان مقاومت و همبستگی
در این مقاله، با اقتباس از نوشتههای محمد آصف آهنگ در کتاب یادداشتها و برداشتها از کابل قدیم، شما را به گذشته کابل باستان میبریم تا با یکی از مهمترین شورشهای تاریخی این شهر آشنا شوید. نویسنده ما را با مردم، سران قومی و طوایف کابل همراه میکند و نشان میدهد چگونه در برابر ظلم و بیگانه، شهر و مردمش از هم حمایت کرده و استقلال خود را حفظ کردند. در اینجا، روایت تاریخی بهطور کامل بازنویسی شده تا تصویر روشنی از آنچه اتفاق افتاده به دست آید.
چرا افغانستان تسلیم داده شد؟
چرا افغانستان تسلیم داده شد؟
اینکه طالب یک شبه به قدرت رسید تقریبا در مدت یک هفته تمام شهرهای افغانستان را به تصرف خود در آورد دلیلش چی بود؟ از 300 هزار نیروی نظامی قوی که در پشرفته ترین کشورهای دنیا تعلیم دیده بودند برخوردار بودیم، کماندو ، واکنش سریع ، اسپیشل فورس ، قوای هوای... داشتیم. سلاح داشتیم ، ده ها و هزارها تانک داشتیم، صد ها طیاره نظامی جنگی داشتیم، مهمات داشتیم ، بهترین اسلحه های روز در اختیار ما بود. پس چطور نتوانستیم یک گروه موترسایکل سواری که نه تعلیم نظامی داشتند ، نه قوای کافی و نه هم سلاح های پشرفته، مقاومت کنیم و شکست بدهیم؟ پس آیا شما هنوز فکر میکنید طالبان به زور خود افغانستان را تصرف کرده است؟
د ( لرو بر یو افغان او من افغان نیستم ) فلسفی تحلیل
د ( لرو بر یو افغان او من افغان نیستم ) فلسفی تحلیل
په افغانستان کی دوی ډلی په دی ورستیو کی را پیداسوی دی چه په جنوبی برخو کی وایی ( لرو بر یو افغان ) او په شمال کی بله ډله راپیداسویده چه وایی ( من افغان نیستم ) . ایا دا یو استخباراتی سټراټیجی ده چه په ملک کی ملی هویت او سیاسی اتحاد ضعیف کړی ، او که د داخلی سیاسیونو عوام فریبی ده چه په خپله نفعه ګټه پورته کی.
کرايې پوځ ،کرايی جنرالان ،کرايی عسکر او ټول هيواد د کرايه کور دی!
کرايې پوځ ،کرايی جنرالان ،کرايی عسکر او ټول هيواد د کرايه کور دی!
ښاغلي عصمت قانع دغه رښتيا ډېر ښه انداز راسپړلي دي!!! « اکستان دبرټش انډيا دپوځ کاروباري دکان دی چې تروريزم ، مخدره مواد ، جنس لطيف، حسن خفيف او منافقت شريف په کې خرڅيږي دبرټش انډيا هغه پوځ چې دپاکستان په نامه جعلي جغرافيه ور وسپارل شوه. يو قوماندان يې پر بيګم نورجهان سپور وو چې ډهاکه ترې سقوط شوه بل کمانډر يې انګريزي سيکسي فلمونه پر vcr کتل چې سياچين ترې بيل شو ايوب خان يې له امريکايی معشوقي سره مشغول وو چې کشمير ترې بيل شو پرويز مشرف يې پخپله وليکل چې هو ماخو امريکا ته پاکستانيان ور تسليم کړي دي. خو ډالر مې ترې اخيستي دي اخرې قوماندان يې وايې چې داسرائيلو بې ګناه وينه بهيږي نو زموږ دمجاهد فوج جهادي فريضه جوړيږي چې اسرائيلو ته نجات ورکړو».
احمدشاه مسعود: معمار ویرانی و تاریکی به روایت همسرش
احمدشاه مسعود: معمار ویرانی و تاریکی به روایت همسرش
حقایق تاریخی پشت دیوارهای بلند تبلیغات پنهان نمیمانند. طبق اعترافات و روایتهای صریح مندرج در کتاب «صدیقه مسعود» (خانم احمدشاه مسعود)، چهرهی واقعی این فرمانده در قامت عامل اصلی نابودی زیرساختهای افغانستان هویدا میشود. این کتاب سندی است بر اینکه چگونه احمدشاه مسعود داراییهای عامالمنفعه را قربانی اهداف خود کرد.
سوزاندن مکاتب؛ جنایت احمدشاه مسعود علیه دانایی
در صفحات کتاب صدیقه مسعود، از استراتژیهایی پرده برداشته شده که نشان میدهد احمدشاه مسعود چگونه برای مقابله با دشمنان و پیشبرد اهدافش، دستور به آتش کشیدن مکاتب و مراکز آموزشی را صادر میکرد. احمدشاه مسعود با این کار، حق تحصیل را از هزاران کودک گرفت. بر اساس روایت صدیقه مسعود، این سوزاندنها بخشی از کارنامهی سیاه احمدشاه مسعود در نابودی فرهنگ و علم بود که ما آن را به شدت محکوم میکنیم.
تخریب پلها؛ تیشه احمدشاه مسعود بر ریشه ارتباطات
رحمتالله نبیل، رییس امنیت ملی سابق افغانستان میگوید
رحمتالله نبیل، رییس امنیت ملی سابق افغانستان میگوید
رحمتالله نبیل، رییس امنیت ملی سابق افغانستان میگوید که استخبا-رات پاکستان در چهار دهه گذشته نقشی انکارناپذیر در جن-گ، افراطگرایی و ویرانی افغانستان داشته است.
او با نشر پیامی در شبکه اجتماعی ایکس گفته است که تجربه تاریخی نشان داده که نیروهای داخلی، حتی پس از جن-گها، توانستهاند به آشتی برسند.
نبیل بیان کرده است: «استاد سیاف و استاد محقق با هم جن-گیدند، اما در نهایت با هم دوست شدند؛ احمدشاه مسعود و عبدالحق علومی با هم جن-گیدند، ولی در پایان با هم آشتی کردند.
گوهرشاد بیگم کیست؟
گوهرشاد بیگم کیست؟
در کوچههای خاکی هراتِ قرن پانزدهم، وقتی بیشتر قدرتها پشت درهای بسته و مردانه اتفاق میافتاد، زنی آمد که قوانینِ بازی را عوض کرد، هم معمار فرهنگ شد و هم متهم به طمعِ قدرت.
سال ۱۴۰۵ میلادی، امپراتوری تیموریان یکی از بزرگترین قلمروهای عصر خودش را داشت. پایتختِ اصلی سمرقند بود، اما او با یک تصمیم تاریخی، پایتخت را به هرات منتقل کرد. این حرکتِ سیاسی در ظاهر فقط تغییرِ شهر نبود؛ حرکتی بود برای زنده کردنِ فرهنگ، علم و هنر در قلب افغانستان.
در هرات مسجدها، مدرسهها و خانقاههایی بنا شد که به سرعت آن شهر را به قطبِ فرهنگ، ادبیات، فلسفه و معماری بدل کرد.
بلوڅو بېلتون غوښتونکو وسلهوال غورځنګ د کویټی ښارمکمل ونیول
بلوڅو بېلتون غوښتونکو وسلهوال غورځنګ د کویټی ښارمکمل ونیول
د بلوڅو بېلتون غوښتونکو وسلهوال غورځنګ په یوه تازه اعلامیه کې ادعا کړې چې د نن ورځې په عملیاتو کې یې د پاکستان د پوځ ۸۷ عسکر وژلي او ۱۸ نور یې ژوندي نیولي دي. یاد غورځنګ ویلي، دغه عملیات د بلوچستان په بېلابېلو سیمو کې هممهاله ترسره شوي او لا هم روان دي.
بلخوا، د پاکستان پوځ په خپل بیان کې دا ادعاوې رد کړې، پوځ زیاته کړې چې د سیمې د امنیت د ټینګښت لپاره عملیات دوام لري او ځواکونه یې په بشپړ چمتووالي کې دي.
جنرال رابرتس یکی دیگر از قاتلین افغان ها و ویرانگران کابل در قرن ۱۹
جنرال رابرتس یکی دیگر از قاتلین افغان ها و ویرانگران کابل در قرن ۱۹
"کابل جان درگرفت دودش برآمد - آغا بیا بریم کابل جان"
کابل و تاریخ افغانستان٬ شاهد قتل و جنایات تاریخی ویرانگران خارجی و داخلی در طول تاریخ بوده است.
آیا این سوال در ذهن انسان ها ایجاد نمیشود که چرا این ویرانگر/قاتل انگلیس مانند دیگر ویرانگران٬ از فاصلهٔ هزاران کیلومتر دور به خانه و کاشانهٔ افغان ها آمده و مرتکب چنین جنایات تاریخی شده اند و میشوند!
جنرال فریدریک رابرتس در سال ۱۸۷۹ میلادی، پس از کشته شدن نمایندهٔ انگلیس (کیوناری) در کابل، به بهانهٔ اقدام تلافیجویانه٬ نمایش قدرت نظامی٬ ایجاد رعب و وحشت و شکستن روحیهٔ آزادیخواهانهٔ افغان ها٬ قسمت های زیاد کابل بخصوص ارگ بالاحصار٬ چهارچته٬ شوربازار و ... را وحشیانه تخریب و بیرحمانه به آتش کشید.
محکمه نظامی پروسه مصادره اموال منقول و غیر منقول جنایتکاران فراری را آغاز کرد
محکمه نظامی پروسه مصادره اموال منقول و غیر منقول جنایتکاران فراری را آغاز کرد
کوتی دختر وزیر عبدالمجید زابلی که دها جریب زمین ارزشمند در ساحه تجاری شهرنو هرات قرار دارد، قبلا توسط تورن اسماعیل غدار غصب گردیده بود.
وارثین عبدالمجید زابلی این ملکیت را برای پوهنتون هرات بخشیده بودند که تعمیر و تأسیسات پوهنزی طب در آن اعمار شوند، اما تورن اسماعیل غاصب با استفاده از امکانات دولتی آنرا غصب و قصر فرعونی از خون فریب خورده گان دنباله رو اش و چپاول گمرکات، ترانسپورت، نفت و گاز و سایر منابع ملی اعمار کرد.
بزودی ملکیت پوهنزی طب برای محصلین عزیز برگردانده میشود.
به امید تحقق هر چه زودتر این تصمیم!
پاکستان دبرټش انډيا دپوځ کاروباري دکان دی
پاکستان دبرټش انډيا دپوځ کاروباري دکان دی
چې تروريزم ، مخدره مواد ، جنس لطيف، حسن خفيف او منافقت شريف په کې خرڅيږي دبرټش انډيا هغه پوځ چې دپاکستان په نامه جعلي جغرافيه ور وسپارل شوه يو قوماندان يې پر بيګم نورجهان سپور وو چې ډهاکه ترې سقوط شوه بل کمانډر يې انګريزي سيکسي فلمونه پر vcr کتل چې سياچين ترې بيل شو ايوب خان يې له امريکايی معشوقي سره مشغول وو چې کشمير ترې بيل شو پرويز مشرف يې پخپله وليکل چې هو ماخو امريکا ته پاکستانيان ور تسليم کړي دي خو ډالر مې ترې اخيستي دي اخرې قوماندان يې وايې چې داسرائيلو بې ګناه وينه بهيږي نو زموږ دمجاهد فوج جهادي فريضه جوړيږي چې اسرائيلو ته نجات ورکړو.






























































د لوګر د دوو ښوونځیو د اوبو سیستم د فعالولو لپاره نغدي مرسته وشوه






























