سوانح مختصر پروفیسر داکتر خلیل‌الله مقدر 

د پوهاند ډاکټر خلیل الله مقدر لنډ ژوندلیک

عمر پربار استاد گران ارج پربارتر و طولانی باد.

ناصر اوریا  ۶ جنوری ۲۰۲۶ - تکزاس Naser Oria

پروفیسر الحاج داکتر خلیل‌الله مقدر، از چهره‌ های برجسته، تأثیرگذار و ماندگار علمی و اکادمیک افغانستان، به تاریخ یازدهم جدی سال ۱۳۱۹ هجری شمسی در شهر کابل دیده به جهان گشود. وی در سال ۱۳۲۵ش شامل لیسهٔ عالی حبیبیه گردید و پس از تکمیل موفقانهٔ تعلیمات ابتدایی و ثانوی، تعلیمات عالی خویش را در همان لیسه ادامه داده و در سال ۱۳۳۸ش دیپلوم بکلوریا را در رشتهٔ فیلوساینس با درجهٔ عالی به‌ دست آورد.

متعاقباً، وارد پوهنځی‌های طب و فارمسی پوهنتون کابل گردیده و در سال ۱۳۴۲ش درجهٔ لیسانس را حاصل نمود. پس از فراغت، در همان سال به‌ صفت عضو کادر علمی پوهنتون کابل مقرر گردید و فعالیت‌های تدریسی خویش را در پوهنځی‌های طب و فارمسی آغاز کرد.

بر بنیاد قرارداد توأمیت میان پوهنځی‌های طب و فارمسی پوهنتون کابل و Facultés Mixtes de Médecine et de Pharmacie دانشگاه لیون فرانسه، به‌حیث کاندید پروگرام تحصیلات عالی و تحقیقاتی معرفی گردید و با کسب بورس تحصیلی، در سال ۱۳۴۵ش عازم کشور فرانسه شد.

داکتر مقدر در جریان تحصیلات خویش، افزون بر تعلیمات تخصصی، به فعالیت‌های گستردهٔ تحقیقی، ترجمهٔ آثار علمی و نگارش مقالات پژوهشی پرداخت و به‌عنوان کاندید برنامهٔ دکتورا مطرح گردید. سرانجام در سال ۱۳۴۸ش، با موفقیت کامل، درجهٔ دکتورا را در رشته‌های فارمکولوژی و فارمکوشیمی به‌دست آورد و به کشور بازگشت.

پس از مراجعت، مطابق مقررات تقرر و ارتقای کادر علمی، در همان سال (۱۳۴۸ش) به رتبهٔ علمی پوهنمل ارتقا یافت. پروفیسر مقدر با نشر بیش از ۱۱۳ اثر علمی و تحقیقی ـ شامل کتب درسی، مقالات تخصصی، رساله‌های پژوهشی و آثار تحقیقی در حوزه‌های علوم طبی و فارمسی ـ نقش ارزنده و ماندگاری در توسعهٔ علمی کشور ایفا نموده است. از جملهٔ خدمات برجستهٔ علمی ایشان، میتوان به تألیف و تدوین شش جلد کتاب درسی معتبر برای پوهنځی فارمسی اشاره نمود.

ایشان پس از طی مراحل رتبه‌ های علمی مُصَوَّبِ شورای علمی پوهنتون کابل و با به‌چاپ رساندن ۱۴ اثر علمی و تحقیقی معتبر، در سال ۱۳۶۱ش موفق به کسب عالی‌ترین رتبهٔ علمی پوهنتونی، یعنی پوهاند (پروفیسر) گردید. وی همچنان به‌ عنوان استاد رهنما، در تربیه، تعلیم و رهنمایی اعضای کادر علمی پوهنځی‌های طب و فارمسی پوهنتون کابل نقش اساسی و تعیین‌کننده‌ای داشته و علاوه بر آن، در تقریظ، بررسی و ارزیابی آثار علمی و تحقیقی محققین سایر پوهنځی‌های پوهنتون نیز سهم مؤثر ایفا نموده است.

پروفیسر مقدر طی بیش از چهار دهه فعالیت های علمی، مسئولیت‌ های مهم و بلندپایهٔ علمی و اداری را در سطوح مختلف پوهنتون کابل، وزارت تحصیلات عالی، وزارت صحت عامه و نهاد ریاست‌جمهوری عهده‌دار بوده است که از آن جمله میتوان به موارد ذیل اشاره نمود:

* مدیر عمومی مؤسسات صحی پوهنتون کابل

* عضو و هیات عالی شورای علمی پوهنتون کابل

* عضو کمیسیون بررسی و انسجام امور امتحانات پوهنتون‌

* رئیس قوانین و بررسی وزارت صحت عامه

* مشاور علمی ریاست‌ جمهوری افغانستان.

در عرصهٔ همکاری‌ های بین‌المللی نیز، پروفیسر مقدر نقش برجسته‌ای ایفا نموده است. در سال ۱۹۹۱ میلادی، به نمایندگی از وزارت صحت عامهٔ افغانستان، به‌ عنوان عضو کمیسیون قوانین صحی سازمان صحی جهان (WHO) تعیین گردید و به‌ حیث مشاور علمی قوانین صحی بین‌الدول به جمهوری عربی مصر اعزام شد. در سال ۱۹۹۵ میلادی، در ادامهٔ همکاری‌ های خویش با سازمان صحی جهان، در تدوین و چاپ فارماکوپهٔ رسمی افغانستان سهم فعال داشت. همچنان در سال ۱۹۹۶ میلادی، به‌حیث رئیس کمیسیون مبارزه با مواد مخدر حوزهٔ شرق در چارچوب سازمان یونسکو (UNESCO) انجام وظیفه نمود.

پروفیسور الحاج داکتر خلیل‌الله مقدر، در سال ۱۹۹۹ میلادی دوباره عازم کشور فرانسه گردید و در حال حاضر در شهر نانت، واقع در شمال‌غرب فرانسه، اقامت دارند.

به پاسِ چندین دهه تلاش صادقانه، خدمات ارزنده و نقش مؤثرِ پوهاند داکتر مقدر برای مردم افغانستان در عرصهٔ علم و دانش، صمیمانه قدردانی و ارج‌گزاری می‌نمائیم.

برای استاد گران‌قدر، عمر توأم با صحت و عافیت و توفیقات روزافزون از درگاه خداوند متعال استدعا می‌کنیم.

سپاس و امتنان از داکتر حمیرا مقدر، دختر پوهاند صاحب، به‌خاطر شریک ساختن سوانح مختصر استاد گران‌مایه.

ناصر اوریا * ۶ جنوری ۲۰۲۶ - تکزاس Naser Oria

— med Homaira Moqadar.