اسدالله سروری از زندان رها شد: فرصتهای رسیدگی به جرایم جنگی در افغانستان کدام ها اند؟

ساری کووو ۱۵ حمل / وری ۱۳۹۶ 14 دقیقې

Home » راپورونه / گزارشها » حقونه او خپلواکي / حقوق و آزادیها » اسدالله سروری از زندان رها شد: فرصتهای رسیدگی به جرایم جنگی در افغانستان کدام ها اند؟

اسدالله سروری – یکی از مجرمینجنگی که در افغانستان محاکمه شده بود – از زندان رها شد.سروری بعد از کودتای نظامی علیه حکومت جمهوری داوود خان در هفت ثور ۱۳۵۷، رهبری سازمان استخبارات افغانستان “اگسا” را برعهده گرفت. وی به جرم ارتکاب شکنجه و کشتار خودسرانه هزاران توقیف شده و زندانی، محکوم شد. عدم شفافیت در چگونگی محاکمه وی و نیز توقیف ۱۳ ساله وی قبل از محاکمه و نیز نگهداشتن وی در زندان برای مدت سه و نیم سال اضافه تر از حکم نهایی محکمه علیه وی، ناتوانی دستگاه عدلی و قضایی افغانستان در رسیدگی به جرایم پیچیده جنگی را برملا ساخت. چنانچه احسان قانع و ساری کُوو تحلیل کرده اند، اهمیت بررسی ناتوانی دستگاه عدلی و قضایی افغانستان در رسیدگی به جرایم جنگی در حالی که محکمه بین المللی جزایی (۱) وضعیت افغانستان را زیر بررسی مقدماتی (۲) قرارداده است، بیشتر از پیش قابل توجه است.

اسدالله سروری نخستین رییس دستگاه استخباراتی افغانستان بعد از کودتای هفت ثور ۱۳۵۷ بود. کودتایی که منجر به سقوط حکومت جمهوری داوود خان و روی کار آمدن نور محمد ترکی و حزب دموکراتیک خلق افغانستان گردید. دستگاه استخباراتی آن زمان افغانستان “ده افغانستان ده گتو ساتندونکی اداره” مشهور به “اگسا” برای پاکسازی افراد و گروهایی که آنها را دشمن تلقی می کرد، به گرفتاری دسته جمعی و اعدام های فراقانونی و لادرکی اجباری توقیف شدگان دست زد (برای جزئیات به گزارش پروژه عدالت افغانستان و نوشته های قبلی شبکه تحلیلگران افغانستان مراجعه کنید). بعد از تهاجم اتحاد جماهیر شوروی بر افغانستان در ششم جدی ۱۳۵۸ شاخه پرچمِ حزب دموکراتیک خلق افغانستان قدرت را بدست گرفت. رییس جمهور جدید – ببرک کارمل– سروری را به عنوان معاون خویش گماشت. کمی بعدتر، از این سمت برکنار و به عنوان سفیر افغانستان در مغولستان ارسال شد. سپس به دلایلی نامعلوم، بعد از سقوط آخرین رژیم کمونیستی در افغانستان و روی کار آمدن مجاهدین، سروری در ثور ۱۳۷۱ به افغانستان بازگشت و توسط حکومت مجاهدین گرفتار و زندانی شد. در زیر، ما نخست گرفتاری و روند محاکمه وی را از نظر زمانی مطرح و بعد در مورد اینکه محاکمه وی در مورد تطبیق عدالت در افغانستان چه می گوید را تحلیل می کنیم.

شرح وقایع بترتیب زمانی

گرفتاری: ۸جوزا ۱۳۷۱

سروری در ۲۱ ثور ۱۳۷۱ به افغانستان بازگشت. دو هفته بعد، وی از خانه اش در مکرویان – بخشی از کابل که به سیستم شوروی خانه سازی شده است – گرفتار و به ارتکاب جرم خیانت به حکومت مجاهدین توسط شورای نظار – بخشی نظامی حزب جمعیت اسلامی که رهبری آن را قوماندان احمد شاه مسعود (وی سمت وزارت دفاع مجاهدین را آن زمان برعهده داشت) – متهم شد.

محبس در کابل:۷۱تا ۱۳۷۲

از ۱۳۷۱ تا اواخر ۱۳۷۲، سروری در یکی از توقیفخانه های مربوط به شورای نظار در کابلتوقیف بود. با آغاز بمباری کابل توسط نیروهای تحت رهبری جنرال دوستم (اکنون معاون نخست رییس جمهور) و گلبدین حکمتیار در ۱۰ جدی ۱۳۷۲، سروری همراه با چند صد زندانی و توقیف شدگان دیگر از کابل به یکی از توقیفخانه های شورای نظار در پنجشیر منتقل شد.

محبوس در پنجشیر:۱۳۷۲ تا ۱۳۸۴

سروری تا سال ۱۳۸۴در توقیف خانه ای در پنجشیر نگهداشته شد. گفته می شود، در سالهای نخست بعد از سقوط امارت اسلامی طالبان، سروری نامه ای به رییس جمهور حامد کرزی نوشت و در آن نامه از وی خواستار رهایی خویش گردید.اما در عوض رهایی، در سال ۱۳۸۴ به توقیفخانه امنیت ملی افغانستان واقع در کابل منتقل شد.

محاکمه در محکمه امنیت ملی: ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۵

در ۱۳۸۴، څارنوال امنیت ملی علیه سروری در محکمه ابتداییه امنیت ملی در کابل اقامه دعوا کرد. بعد از سه جلسه قضایی علنی، سروری به جرم ارتکاب جرایم جنگی (شکنجه، قتل و لادرکی اجباری) در زمان ریاستش در اگسا (۱۳۵۷-۵۸) گناهکار شناخته و در ششم حوت ۱۳۸۴ به جزای اعدام محکوم گردید. به دلیل نبود حکم مشخص در مورد جرایم جنگی در قوانین جزایی افغانستان، قضات محکمه از مادهء ۱۳۰ قانون اساسی افغانستان در محکومیت وی استفاده کرد. براساس این ماده، هنگام که حکمی در قوانین نافذه افغانستان در مورد قضیه ای وجود نداشته باشد، محکمه می تواند از فقه حنفی به نحوی استفاده کند که مطابق قانون اساسی بوده و عدالت را به بهترین وجه آن تأمین نماید. چنانچه در بخش دوم این نوشته بحث خواهد شد، قاضی باسط بختیاری – قاضی دوسیه سروری – در مورد استفاده از ماده ۱۳۰ قانون اساسی وضاحت داد که مطابق به نظر وی، دوسیه سروری مرتبط به دسته جرایم جنگی می شود و قوانین جزایی افغانستان در این مورد حکمی ندارد. به همین دلیل وی در محکومیت سروری از ماده ۱۳۰ قانون اساسی سود جسته است.

پروسه رسیدگی دوسیه سروری به دلیل عدم رعایت موازین بین المللی محاکمه عادلانه، مورد انتقاد پروژه عدالت افغانستان – گروهی ناظر بر حقوق بشر که متشکل از افغانها و کارمندان بین المللی است – و سایرین قرار گرفت.

دوستانی که وی ر ا میشناسند و از جنایات او مطلع هستند لطفا نظریات خود را بنویسند.آرش آریائی

اسدالله سروری ریس سازمان اگسا دروقت تره کی مقرر شده ودرزمان تصدی ماموریت خود مرتکب جنایات قتل وشکنجه گردیده است اوجاسوس سازمان استخباراتی ارتش سرخ شوروی بود( jru ) البته درزمان تره کی درپهلوی جنایات سازمان اگسا تحت اداره سروری که درزمینه اسناد مستند کشتار به امظا شخص سروری وجود دارد کمیته های حزبی که اکثرا تحت نظر باند امین فعالیت داشت هم جنایات را انجام داده اند که انها غیر رسمی بوده بهمین خاطر درمورد بعضی جنایات تاامروز هیچ نوع اسناد وشواهد وجودندارد یعنی درانزمان برعلاوده دستگیری هایکه توسط اگسا صورت میگرفت توسط باند امین هم مستقلانه همچو جنایات به عمل میامد که ازان اگسا بطور رسمی درجریان نبود بعدازاینکه امین تره کی را میکشد سروری توسط سفارت شوروی ذریعه تابود مخفیانه به شوروی منتقل میگردد بعداز ورود نیروهای شوروی به افغانستان سروری یکی از کاندید های سمت رهبری افغانستان توسط سازمان jru کاندید ومطرح شد ازاینکه کارمل نفردوم حزب بود بعداز تره کی ازطرف حزب کمونیست شوروی مخالفت شده کارمل باید اتومات مطابق اصولنامه حزب رهبری حزب را به عهده میگرفت وازسوی دیگر وضعیت کشوربسیار نارام شده بود باید یک شخص شناخته شده رهبری دولت افغانستان را به عهده میداشت بنابرین کارمل انتخاب شد ولی سروری به پافشاری استخبارات ارتش سرخ که درافغانستان نیروهایش ازقبل جابجاه شده بودند بصفت معاون کارمل گماشته شد که سبب مخالفت شدید کارمل در روزهای اول بعداز ششم جدی قرار گرفت حتی کارمل تهدید کرد وگفته میشود استفعای خودرا ارایه کرده بود تابلاخره سروری راازوظیفه سبکدوش ساخته بصفت سفیر اعزام کردند سروری درزمان کودتای تنی که شامل کودتا بود درحالیکه ازطریق هند میخواست وارد کشور گردد با سفارش حکومت داکتر نجیب توسط دولت هند دستگیر میگردد والی سقوط دولت نجیب درهندوستان زندانی میباشد با ورود مجاهدین بکابل سروری ازطریق دولت هند به دولت کابل تسلیم داده میشود ونزد مجاهدین زندانی میباشد باسقوط مجاهدین دردوره اول سروری به پنجشیر انتقال میگردد دردوران مقاومت بعداز امدن ناتو بکشور سروری درزندان کابل منتقل ودرابتدا حکومت کرزی اززندان رها میشود باخبر شدن مجددی سروری دوباره به زندان میرود ظاهرا محاکمه میشود ودوباره اززندان طبق حکم محکمه رها میشود بعددوباره موردد مخالفت شدید مجددی قرار گرفته دوباره زندانی میشود چون درزمان سروری ۵۲ تن اراعضای فامل مجددی اعدام شده بودند مجددی میخواست سروری باید اعدام شود خلاصه سروری بعداز مرگ مجددی دوباره اززندان رها گردید درزمان جمهوریت درکابل زندگی میکرد وهم اکنون نیز تحت حاکمیت طالبان درکابل ازادانه زندگی میکند .

یکی از دوستان در مورد سروری چنین نوشته است آرش آریائی

اسدالله سروری ریس سازمان اگسا دروقت تره کی مقرر شده ودرزمان تصدی ماموریت خود مرتکب جنایات قتل وشکنجه گردیده است اوجاسوس سازمان استخباراتی ارتش سرخ شوروی بود( jru ) البته درزمان تره کی درپهلوی جنایات سازمان اگسا تحت اداره سروری که درزمینه اسناد مستند کشتار به امظا شخص سروری وجود دارد کمیته های حزبی که اکثرا تحت نظر باند امین فعالیت داشت هم جنایات را انجام داده اند که انها غیر رسمی بوده بهمین خاطر درمورد بعضی جنایات تاامروز هیچ نوع اسناد وشواهد وجودندارد یعنی درانزمان برعلاوده دستگیری هایکه توسط اگسا صورت میگرفت توسط باند امین هم مستقلانه همچو جنایات به عمل میامد که ازان اگسا بطور رسمی درجریان نبود بعدازاینکه امین تره کی را میکشد سروری توسط سفارت شوروی ذریعه تابود مخفیانه به شوروی منتقل میگردد بعداز ورود نیروهای شوروی به افغانستان سروری یکی از کاندید های سمت رهبری افغانستان توسط سازمان jru کاندید ومطرح شد ازاینکه کارمل نفردوم حزب بود بعداز تره کی ازطرف حزب کمونیست شوروی مخالفت شده کارمل باید اتومات مطابق اصولنامه حزب رهبری حزب را به عهده میگرفت وازسوی دیگر وضعیت کشوربسیار نارام شده بود باید یک شخص شناخته شده رهبری دولت افغانستان را به عهده میداشت بنابرین کارمل انتخاب شد ولی سروری به پافشاری استخبارات ارتش سرخ که درافغانستان نیروهایش ازقبل جابجاه شده بودند بصفت معاون کارمل گماشته شد که سبب مخالفت شدید کارمل در روزهای اول بعداز ششم جدی قرار گرفت حتی کارمل تهدید کرد وگفته میشود استفعای خودرا ارایه کرده بود تابلاخره سروری راازوظیفه سبکدوش ساخته بصفت سفیر اعزام کردند سروری درزمان کودتای تنی که شامل کودتا بود درحالیکه ازطریق هند میخواست وارد کشور گردد با سفارش حکومت داکتر نجیب توسط دولت هند دستگیر میگردد والی سقوط دولت نجیب درهندوستان زندانی میباشد با ورود مجاهدین بکابل سروری ازطریق دولت هند به دولت کابل تسلیم داده میشود ونزد مجاهدین زندانی میباشد باسقوط مجاهدین دردوره اول سروری به پنجشیر انتقال میگردد دردوران مقاومت بعداز امدن ناتو بکشور سروری درزندان کابل منتقل ودرابتدا حکومت کرزی اززندان رها میشود باخبر شدن مجددی سروری دوباره به زندان میرود ظاهرا محاکمه میشود ودوباره اززندان طبق حکم محکمه رها میشود بعددوباره موردد مخالفت شدید مجددی قرار گرفته دوباره زندانی میشود چون درزمان سروری ۵۲ تن اراعضای فامل مجددی اعدام شده بودند مجددی میخواست سروری باید اعدام شود خلاصه سروری بعداز مرگ مجددی دوباره اززندان رها گردید درزمان جمهوریت درکابل زندگی میکرد وهم اکنون نیز تحت حاکمیت طالبان درکابل ازادانه زندگی میکند .