داستان دزدی‌های بزرگ

هر بار مهمانی در پادکست من درباره مسعود چیزی می‌گوید، مهم نیست مثبت یا منفی، در میان فحاشی‌های کسانی که ظاهراً خود را پیرو او می‌دانند و او را در مقام خدا نشانده‌اند، بعضی نیز می‌گویند خانواده او ثروتمند نشدند و در افغانستان چیزی ندارند.

من عمداً سعی کرده‌ام هیچ رابطه‌ای با طیف‌ها و شخصیت‌های سیاسی افغانستان نداشته باشم و همه‌ی رابطه‌هایم، شخصی و حرفه‌ای، غربی هستند. معمولاً وقتی از دلایل شکست پروژه‌ جمهوریت صحبت می‌کنیم، فساد و دزدی‌های گسترده در همه سطوح جمهوریت و ناکامی غرب در مهار آن، از دلایل اصلی برشمرده می‌شوند. در میان قدرتمندان و رهبران، خانواده‌های کرزی، مسعود و فهیم بزرگ‌ترین سهم را در دزدی‌های گسترده داشتند. «کابل بانک» را یادتان هست که برادران کرزی و فهیم غارت کردند؟

شخص احمدشاه مسعود از آغاز مبارزات تا زمان مرگ، متکی به حمایت‌های خارجی بود. در دوران «جهاد»، آمریکا/سیا پول و امکانات می‌داد. همان‌طور که میلتون بیردن ،که از ۱۹۸۶ تا شکست شوروی، شخصاً مسئول توزیع کمک‌های آمریکا به مجاهدین بود، می‌گوید، به اضافه کمک‌هایی که به حزب جمعیت می‌دادم، احمدضیا ماهانه دو صد هزار دالر برای شخص مسعود تحویل می‌گرفت (ارزش امروز می‌شود ماهانه بیشتر از شش‌صد هزار). بیردن می‌گوید ربانی سهم مسعود را به جیب‌ خودش می‌زد. قصه‌ پس از شکست شوروی، سقوط دولت نجیب و ماجراهای پس از آن را همه می‌دانند. این نیز یک واقعیت است که او در پایان، یک فرمانده شکست‌خورده بود که به هیچ‌یک از خواسته‌هایش نرسید. در آخرین ملاقات قبل از کشته شدنش با مأمور سیا، دیوید تایسون (لینک گفتگو در پایان متن)، او درخواست کمک مالی کرده بود. پاسکال میتخ، که چند هفته در سال ۱۹۹۸ در کنار او بود و معروف‌ترین عکس‌های او را گرفت (لینک گفتگو در پایان متن)، از جریان فروش زمرد به یک تاجر پولندی که از تاجیکستان رفته بود عکاسی کرد. البته مسعود یک فرمانده جنگی بود و باید مصارف جنگ را به هر نحوی پیدا می‌کرد. اما بی‌جاست اگر بگوییم او شخصاً و یا خانواده و اطرافیانش پولدار نشدند.

احمدضیا مسعود در میان رهبران جمهوریت از فاسدترین‌ها بود؛ رسانه‌های بین‌المللی درباره او تحقیق و گزارش‌های فراوانی منتشر کرده‌اند. برای مثال، در سال ۲۰۰۹، زمانی که معاون کرزی بود، در سفری به دبی ۵۲ میلیون دالر را با خود در هواپیمای «پامیر ایرویز» - که مالک آن قسیم فهیم و خانواده‌اش بودند - انتقال می‌داد. او هنگام ورود و پس از کشف دالرها متوقف شد و توسط مأموران امنیتی امارات و دو مأمور سیا (نام یکی از آن‌ها را من می‌دانم) مورد بازجویی قرار گرفت. مسعود حاضر نشد منبع پول‌ها را توضیح دهد و چون معاون رئیس‌جمهور بود، پول‌ها به او بازگردانده شد. سفارت آمریکا در کابل موضوع را به کرزی اطلاع داد، اما کرزی که خود و خانواده‌اش نیز غرق در فساد بودند، یا کاری انجام نداد و یا توان انجامش را نداشت. کسانی که وضعیت افغانستان را از نزدیک دنبال کرده‌اند می‌دانند که از «پامیر ایرویز» برای انتقال پول استفاده می‌شد.

شما اگر به پیشینه‌ احمد مسعود نگاه کنید، او در آکادمی نظامی سندهرست و کینگز کالج درس خوانده است. هزینه‌ی تحصیل در هر کدام به ده‌ها هزار پوند در سال می‌رسد. و اگر نگاهی به او بیاندازید، می‌دانید که جوان شیک‌ و گران‌پوشی نیز هست.خانواده او از پولدارترین خانواده‌های افغانستان است و کسانی که با چشم‌ها و ذهن‌های بسته از آن‌ها دفاع می‌کنند و فحاشی می‌کنند، از بیچاره‌ترین‌ها. شما می‌توانید هم از داعیه ضد طالب او حمایت کنید و هم می‌توانید واقعیت‌های زندگی او را نادیده نگیرید.

شما نمی‌توانید هم افغانستانِ بهتر بخواهید و هم این‌ چیزها را نادیده بگیرید. تاجیکی که از فساد بزرگان قومش چشم‌پوشی کند ضرر کرده است. هزاره‌یی که فساد خانواده خلیلی و محقق را ندیده بگیرد به خودش جفا کرده است. و ازبیکی بدی‌های دوستم را نبیند هم. و همچنان پشتون‌ها. شما اگر با خواندن این متن از فساد و دزدی‌های گسترده که باعث بوجود آمدن وضعیت فعلی افغانستان شدند ناراحت نمی‌شوید، باید به سلامتی وجدان تان شک کنید.

نوت: من گفته‌های مهمانان پادکستم را بدون ملاحظه منتشر می‌کنم و هیچ‌گاه کسی را که آدمی جدی و معتبر نباشد دعوت نمی‌کنم.

لینک گفتگو با میلتون بیردن:

قسمت ۱: youtu.be/jOL4eYIvZ2M

قسمت ۲: youtu.be/XcwqJe5wXx8

قسمت ۳: youtu.be/fBgHQlgOUmk

لینک گفتگو با دیوید تایسون:

قسمت ۱: youtu.be/rrPVNiWOpGY

قسمت ۲: youtu.be/wPwoy06MBcs

قسمت ۳: youtu.be/-GS066qq0Ok

لینک گفتگو با پاسکال میتخ: youtu.be/Rh4jDZYDndA