تاریخچه دهمزنگ شهرکابل زیبا

که البته تعدادی از هموطنان با نام آن اشنایی دارند، از جمله دهات هشتگانه یی بود، که بیرون شهر کابل و در اطراف دیوار های کابل موقعیت داشتند. مانند : دهمزنگ ٬ ده بوری (اورته باغ) ده افغانان ٬ ده سبز٬ ده یعقوب ٬ ده قلندر٬ ده دانا و ده سیدان. باشندگان این دهات، بخش اعظم مردم شهر کابل را تشکیل میداند. دهمزنگ در سراشیبی غربی کوه اسمایی قرار داشت و بعداز اینکه دیوار ها حیثیت خود را از دست داد، دهمزنگ جز شهر کابل گردید . از زمان امیر شیرعلی خان به بعد، زمانیکه ماشین خانه و باغ علم گنج رونق گرفت، اکثر کارگران مربوط ماشین خانه در ده افغانان و دهمزنگ و نوآباد و نخاس سکونت اختیار نمودند . در زمان امارت امیر حبیب الله و امیرامان الله خان، سرک جدید احداث گردید و سرک سابقه که در دامنه ی کوه قرار داشت و امروز نوآباد و دهمزنگ و کلالی ها و تپه سلام جمال مینه را ارتباط می دهد، آهسته آهسته متروک گردید و جز کوچه های رفت و امد به شمار رفت.

در زمان حاکمیت محمدنادرشاه که اختلاف داخلی بیشتر اوج گرفت و هنوز حس همدردی با سلطنت امان الله خان ریشه داشت، توسل به سرکوب ها، حکومت را به فکر تهیه ی زندان ها وداشت. بنابران نخست آن سرای ها و حویلی های مصادره شده که متروک بود؛ و صاحبان آن یا کشته و یا فرار شده بودند، در استملاک دولت قرار گرفت . از طرف دیگر چون زندان های کوتوالی و ارگ گنجایش اینهمه زندانیان را نداشت، بنأ مجبور بودند تا آنها را در سرای های مختلف چون سرای موتی در سراجی ٬ سرای بادام در تنورسازی و سرای علی خان در باغ علیمردان در قید نگهدارند . به خصوص بعد از کشته شدن محمدنادر خان به تعداد مظنونین بیشتر گردید .

پس از قتل محمدنادر خان که برادران او برای رسیدن به پادشاهی میان خودشان به توافق نرسیدند، مجبور شدند که محمد ظاهر را به سلطنت بردارند . محمد هاشم خان صدراعظم که تصمیم گیرنده ی این خانواده بود، خود را همه کاره و مسؤل قلمداد کرد. پس از قتل محمد نادرشاه به دست عبدالخالق، حکومت ترسیده بود. سران حکومت فکر می کردند که غایله و هیاهوی احتمالی را که در اثر قتل نادرخان ممکن به وجود می آمد،خاموش کنند. بناً تصمیم گرفتند اشخاصی را که مخالف تشخیص می دادند، به بند بکشند وخاموش نمایند. این تصمیم حکومت وشخص صدراعظم به زندان بزرگ نیازداشت. ادامه دارد