د کندهار تاریخ، چې کوټه، پښین، ژوب، سبی، ارغنداب، هلمند، زمینداور او فراه پکې شامل دي، تر ډېره له پامه غورځول شوی دی

تر ډېره له پامه غورځول شوی دی. د سویلي افغانستان او د شمال ختیځ بلوچستان اصلي واکمنان زما څلورم نیکه او د هغه وروڼه وو، په ځانګړي ډول د امیر پاینده خان بارکزي زامن. دا لیکنه د ۱۸۱۸ څخه تر ۱۸۵۵ پورې د کندهار د شاهي نظام او تر ۱۸۷۹ پورې د هغه د حکومتولۍ کره او تاریخي بیان وړاندې کوي، او د سردار کهندل خان، د هغه د وروڼو، زامنو او وروسته د کابل د امیر دوست محمد خان د لاسوهنې سیاسي رول روښانه کوي. د کندهار خپلواکه شاهي واکمني (۱۸۱۸–۱۸۵۵) له ۱۸۱۸ څخه تر ۱۸۵۵ پورې، کندهار د بارکزي کورنۍ یو خپلواک شاهي نظام درلود او د کابل تابع نه و. پنځه واکمن وروڼه دا وو: ۱. سردار شیردل خان۲. سردار پردل خان۳. سردار کهندل خان۴. سردار مهردل خان ۵. سردار رحمدل خان.

دوی په ګډه کندهار د ورورولۍ پر بنسټ د یوې ځانګړې شاهي بڼې په توګه اداره کاوه، چې د افغان په تاریخ کې بې‌ساری نظام و.

لومړنی مشرتوب او د سردار کهندل خان راڅرګندېدل

د سردار شیردل خان او وروسته د سردار پردل خان تر مړینې وروسته، مشرتوب د سردار کهندل خان تر لاسه شو. د هغه واکمني په تاریخي سرچینو کې ښه ثبت شوې ده. هغه د نولسمې پېړۍ په لومړیو او منځنیو لسیزو کې د کندهار تر ټولو ځواکمن واکمن و او د کابل څخه یې خپلواکي وساتله.

د سردار کهندل خان زامن: ۱. محمد صدیق خان

۲. محمد عمر خان

۳. غلام محی‌الدین خان

۴. محمد عثمان خان

حکومتولي او لاسته راوړنې

له فارس او برتانوي هند سره یې ډیپلوماتیکې اړیکې ساتلې

د هند، ایران او منځنۍ اسیا ترمنځ یې سوداګریزې لارې تر کنټرول لاندې درلودېکوټه او پښین یې د کندهار د مهمو سرحدي سیمو په توګه اداره کول په دې پړاو کې، کندهار له ډېرو اړخونو څخه د کابل په پرتله سیاسي پلوه پیاوړی و.د سردار کهندل خان مړینه او سیاسي بې‌ثباتي (۱۸۵۵)

په ۱۸۵۵ کال کې د سردار کهندل خان له مړینې سره د کندهار سیاسي یووالی کمزوری شو. نږدې اته میاشتې وروسته، د هغه د ورور، جنرال سردار مهردل خان تر مشرتابه لاندې د واک شخړې زیاتې شوې. کورنۍ سیالۍ، قبایلي تاوتریخوالی او اداري ګډوډي د کندهار وضعیت خراب کړ.

په ۱۸۵۴ کال کې دوه مهم کندهاري سرداران وفات شول: مهردل خان په ۵۹ کلنۍ کې، او اووه میاشتې وروسته کهندل خان په ۶۳ کلنۍ کې. د دوی مړینې د امیر دوست محمد خان د الحاق لپاره لاره هواره کړه او همدارنګه یې د انګرېزانو د بلوچستان پر لور د پرمختګ زمینه برابره کړه.

د کهندل خان له ښخولو وروسته، د سردار رحمدل خان او د کهندل خان د شپږو زامنو ترمنځ شخړې پیل شوې: سردار محمد صدیق سردار محمد عمر

سردار غلام محی‌الدین

سردار عبدالله

سردار سلطان علي خان (د کشمیر د پخواني واکمن زوی او د سردار عظیم خان مشر زوی)

سردار محمد عثمان

د کابل له‌خوا الحاق (۱۸۵۵–۱۸۵۶)

د ۱۸۵۵ کال د نومبر پر ۱۴مه، د کابل د پاچا ځواکونو کندهار ونیو او د کندهار خپلواکه امارت چې له ۱۸۱۸ راهیسې موجود و، پای ته ورسېد. د بارکزي شهزادګانو او د هغوی پلویانو، لکه رحیم‌دل خان (د ۱۸۲۳ کال د سند پخوانی واکمن)، محمد صدیق خان، سلطان علي خان، محمد عمر خان، خوشدل خان او محمد عالم خان مقاومت وکړ، خو تر ۱۸۵۶ پورې کندهار د کابل تر واک لاندې راغی.

ډېری کندهاري سرداران او جنګیالي یا ووژل شول او یا جلاوطنه شول. رحیم‌دل خان ایران ته وتښتېد، او کندهار د امیر دوست محمد خان د افغان دولت برخه وګرځېد. په دې توګه، د ۳۷ کلونو خپلواکي پای ته ورسېده.

کوټه د کابل تر واک لاندې

کوټه د امیر دوست محمد خان له‌خوا ټاکل شوو بارکزي والیانو اداره کوله.

مهم والیان:

شیر علي خان (د دوست محمد خان زوی)

شیر علي خان (د مهردل خان زوی)

سردار غلام حیدر خان

خوشدل خان (د پښین والي، چې د بندِ خوشدل خان نوم ترې پاتې دی)کوټه د ستراتیژیک او کلتوري مرک په توګه پاتې شوه او خپل پښتني بلوڅي هویت یې وساته. که څه هم سیاسي خپلواکي له منځه ولاړه، خو خلکو د بارکزي شاهي سردارانو درناوی کاوه، ځکه هغوی ثبات او انصاف ساتلی و.

په دې پړاو کې یو له مهمو څېرو څخه سردار شیر علي خان، د سردار مهردل خان زوی و. هغه څو ځله د کندهار (کوټې) د والي په توګه د خپل تره امیر دوست محمد خان، امیر شیر علي خان او امیر یعقوب خان تر واکمنۍ لاندې دنده ترسره کړه. هغه د خلکو د هوساینې لپاره وفاداري، عقل او ژمنتیا درلوده، او وروسته د امیر یعقوب خان مهم سلاکار او منشي شو.د کندهار څخه د کوټې بېلېدل: د ګندمک تړون او حکومتولي (۱۸۷۹–۱۸۸۰) په ۱۸۷۹ کال کې، د دوهمې افغان–انګرېز جګړې پر مهال، امیر محمد یعقوب خان د افغانستان امیر شو او د ۱۸۷۹ کال د جولای پر ۲۳مه یې سردار شیر علي خان (د مهردل خان زوی) د کندهار والي وټاکه، چې د اګست پر ۱۰مه یې رسمي دنده پیل کړه.امیر یعقوب خان د ۱۸۷۹ کال د مې پر ۲۶مه له سر لوئیس کیوناري سره د ګندمک تړون لاسلیک کړ. د دې تړون له مخې: افغانستان د بهرنیو چارو واک برتانیا ته وسپارهپه کابل کې د برتانوي استازي اجازه ورکړل شوه کوټه، پښین، هرنایي، سبی، کرم او د خیبر دره برتانوي هند ته وسپارل شولپه دې توګه، کوټه په رسمي ډول د برتانوي ادارې تر واک لاندې راغله او په پوځي او اداري مرکز بدله شوه.

دا لیکنه د افغان شهزاده سردار حیدر بارکزي له‌خوا لیکل شوې ده، چې د بارکزي ټبر د مشر، جلالتمآب سردار شیر علي خان، پلارنی کړوسی دی.