Get Adobe Flash player

Clocks ساعت

چهارشنبه, ۲۰ جون ۲۰۱۸
چهارشنبه, ۳۰ خرداد ۱۳۹۷
چهارشنبه, ۰۶ شوال ۱۴۳۹

Calendar جنتری

جون 2018
دسچپجشی
123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930

Who's Online مهمانان آنلاین

ما 75 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

دست پخت غذاهای افغانی

مرحوم مدیر صاحب الدین

sahebdinمرحوم مدیر صاحب الدین مسکونه قریه زرغون شهر ولسوالی محمد آغه ولایت لوگر.

جنتری یا تقویم سال ۱۳۹۷

Calendar 1397 logar.nu 200

مرحوم تورن جنرال الحاج نصرالله خلیل

janral nasrullah khalil A 200سوانح مختصر مرحوم الحاج تورن جنرال نصر خليل

مرحوم تورن جنرال یحیی نوروز

janral20yahya20nawrozمرحوم تورن جنرال یحیی نوروز مسکونه قریه کلنگار ولایت لوگر.

پوهنیار حمیدالله "فاروقی" سمبول وحدت

الحاج جنرال عبدالمجید خوشیوال

مرحوم الحاج كندك مشر سيدعلم خان خوشيوال

معرفی داکتر صاحب فضل الله مجددی

لوی پاسوال غلام مجتبی پتنگ

شهید انجنیر محمد صابر مشهور به ټپک

سوانح مختصر داکترعزیزالله لودین

وزیر محمد ګل خان مومند د افغانستان پخوانی د کورنیو چارو وزیر

معرفی تیم فوتیال زرغونشهر

پلان انکشافی ولایت لوگر

افتتاح اولین مکتب متوسطه برکی راجان حکومت کلان لوگر

ښاغلۍ تمهيد الله سيلاني

د لوګر د جریدي چاپ شوی ګڼي

ښاغلۍ شیرمحمد (ستانکزی) د لوګر اونیزې مسؤل مدیر

د الحاج زمرک پادخوابي ټولنیز بنسټ

د لوګر د ځوانانو ټولنیزي او کلتوري ټولنه

د مرحوم انجنرسردار خان لنده پپيژندنه

حافظ قرآنکریم و انجینیر

تیم گل بابا قهرمان کرکت در لوگر شد

معدن طلاى حصارك ولايت لوگر

"خواجه یعقوب چرخی" كيست ؟

Statistik

سیستم عامل
FreeBSD
پی اچ پی
7.1.18
MySQLi
5.7.22-log
زمان
23:53
ذخیره ساز
فعال شده
Gzip
غیر فعال
کاربران
1
مطالب
680
نمایش تعداد مطالب
222625

محمد نبی عیسی خیل

داكتر سید الف شاه غضنفر

پهلوان شاه محمد لوګرى پيژنئ ؟

محمد ابراهیم کمیدان

شهيد دگرجنرال پیلوت مصطفی قهرمان

شهید بسم الله خان ستانکزی

عبدالرحمان رحیل د شعرونو غور چاڼ کتاب چاپ کوي

دکتورعبدالصبورستانکزی

کلپ های ویدیویی استاد دری لوگر

کلپ های ویدیویی سلام لوگری

خبر نگار تلویزیون طلوع در ولایت لوگر

Login Form

Home خانه

هویت گمشدهء ما

شهر ها و حصار های افغانستان

نویسنده: استاد شاه محمود محمود

فصل اول

اول – شهرها :

1 - ساختار شهر های قدیمه:

Huijatgomshuda 2 200بنابرموقعیت افغانستان در قلب آسیا؛ اهمیت سیاسی و نظامی و تجارتی این کشور بیشتر از آنچه است که ما تصور میکنیم . در گذشته مدنیت های بزرگی چون مندیگگ در کنار دریای هلمند، هراپه و موهنجودارو در کنار دریای کابل و مدنیت باختر در کنار دریای آمو و هریرود نشاندهنده ؛ زندگی اجتماعی و اقتصاد زراعتی افغانستان دیروز میباشند. شهر های سیستان، هری، رخج، کابل و بلخ مراکز این تمدن باستانی بودند. هنوزشهر ها به معنی واقعی کلمه به وجود نیامده بودند که مردمان این نواحی ساختن خانه و کشت و بزر را میدانستند. دهات و قریه جات به وجود آمد وبه نفوس شان افزوده گردید. بنا" اولین عامل تشکیل شهر ها همان مدنیت دریایی بوده است . که ضرویات و مایحتاج خود را غالباً از طریق کشاورزی و زراعت تأمین می‌نمودند. برای امنیت و ارامش به تاسیس سلطنت ها پرداختند و شهر ها بوجود آمد.

 

  شهر یا مدینه و بلد را چنین تعریف مینمایند: شهرمجموعه از خانه های بسیار و عمارات بیشمار که مردمان در آنها سکنی می کنند در صورتی که بزرگتر از قصبه و قریه و ده باشد. (ناظم الاطباء). در غیاث الغات به اسم مدینه، بلد یا بَلْدة عبارتند از آبادی که بر خانه های بسیار و خیابانها و میدانها وبازارها مشتمل و دارای سازمانهای اداری و انتظامی باشد. و یا مجموعه ٔ شمارِبسیاراز خانه ها وعمارات و خیابانها و کوچه ها که درناحیه ای محدود قرار دارند. (1) 

در قدیم هر شهری بدواً ده بی حفاظ و بی دیوار و خندق بوده و چون تعداد نفوس بحد کفایت میرسید در پی محافظت و حفظ خود افتاده دیوار و خندقی ازبرای آن ده قرار داده متدرجاً بزرگ میشد و یا قصبه مانند میگشت . در قدیم شهرها پرنفوس و دارای کوچه های تنگ کج و معوج و بعضی از کوچه ها مسدود و یا سرپوشیده و برحسب پیشه و صنعت اهالی نامیده میشد . (2) 

با هجوم و حملات اسکندر مقدونی ساختمان شهرهای تمدن گذشته آریایی به کلی تغییر یافت . شهر ها با امتزاج و تاثیر شهر یونانی - اریایی بنا یافت . بعدا" تسلط دو قرنه دولت های یونانی و کوشانی سبب شد تا در مسیر راه ابریشم شهرها رونق تجارتی پیدا کند. بازمانده های شهر آی خانم نماد از آن دوره است . بنا" در مجموع ساختار کلی شهرها قبل از آمدن اعراب مسلمان با وجود فرازونشیب‌هایی که دارد بدین قرار است : 

اولا" دژ حکومتی که محل کاخ‌ها، معابد، تأسیسات نظامی و اداری و خزائن و انبارهای آذوقه و اسلحه در آنجا وجود دارد . 

ثانیا" مراکز شهر یا میان شهر؛ که محلات مسکونی اقشار قدرت‌مند و صاحب نفوذ، بازار و میدان در آن شکل می‌ گیرد. 

ثالثا" شهر بیرونی که محل زندگی مردم عادی است و خارج ازحصار شهر قرار دارد. ( 3) 

اما در قرون وسطی به خصوص بعد از ظهور دین اسلام ؛ اسلام نه فقط به دستورهای دینی و مذهبی متکی گردید بلکه منحیث یک جهان بینی به جوامع و تشکیلات آن تغییراتی اساسی وارد آورد. 

شهر های که برای مهاجمان اعراب مسلمان ؛ دروازه های خود را گشودند ؛ نه تنها برای شهر ها اسیب وارد نیامد بلکه مردمان آن با قبول نمودن دین جدید خود را نجات دادند و یا با دادن جزیه جان سالم بدر بردند. اما بسیار از شهر چنان آسان فتح نگردید. مدتها اعراب عقب دیوار ها و دروازه های شهر کابل ماندند تا با ویران کردن برخی از دیوار و اشغال دروازه های شهر؛ کابل را بدست آوردند. بیشتر از مردم که مقاومت نموده بودند کشته شدند و یا به طرف شرق و جنوب پا به فرار نهادند.

شاید نبرد کابل با داشتن باره و دیوار و فرماندهان ورزیده ؛ از سنگین ترین نبرد های بوده که دامن اعراب مسلمان را گرفت. امروز بقایای قبور آنها در جنوب شرق کابل نشانی از آن نبرد میباشد.

شهر ها قدیمه و قرون وسطی شامل ملحقات و اجزاء ذیل بود:

Huijatgomshuda 1 380Huijatgomshuda 2 380

الف - دیوار ها :

چنانچه در فوق اشاره شد زمانیکه دهات و قریه ها و روستا ها بزرگ و بزرگتر میشوند تشکیلات آن وسیع شده و شهر ها بوجود می آیند و برای محافظت آن ایجاب مینماید تا دورادورشهر را دیوار اعمار نموده تا ازجان و ملک و تشکیلات حکومتی محافظت نمایند. درغیرآن هرگاه و بیگاه ؛ دزدان و مهاجمان حمله نموده و مال و ملک شهر را به یغما می برند. بقایای این دیوار در تمام شهرها افغانستان وجود دارد اما مشهورترین همه؛ دیوارهای کابل میباشد؛ امروز بقایای آن در کوه شیردروازه هنوز قد افراشته است .

دیوارهای شهرها بلند و دارای دروازه ها و پشتبندها و برجها می بود و بعضی دیوارها از چوب و غیره ساخته شده است که قابل سوختن بوده و شامل چند عنصر از جمله هردنجس می‌باشند. هردنجس‌ها سازه‌هایی چوبی بودند که دربالای دیوار قرار می‌گرفتند، و به سربازان اجازه می‌ دادند که بدون خطر به مهاجمان حمله کنند و وسایل را بر سرشان بیاندازند.

دهانه های طویل و کم عرض یا به اصطلاح درزپیکان‌ها، به شکل عمودی باریکی در دیوار دفاعی دیده میشوند که به کمانداران اجازه می‌دادند به سمت مهاجمان تیر اندازند . شکاف باریک با ایجاد هدفی بسیار کوچک از مدافعان محافظت می‌کرد، اما اگر اندازه شکاف بیش از حد کوچک بود، مانع تیراندازی مدافعان می‌شد. یک شکاف افقی کوچکتر می‌ توانست دید کماندار را به طور چشم‌ گیری افزایش دهد. فاضلاب اغلب از طریق دیوارهای خارجی به داخل چاه ریخته می‌شد. شهر موهنجودارو و هراپه از سیستم فاضلاب پیشرفته یی برخوردار بود و آب اشامیدنی و مورد استفاده شهر ها از یک منبع معین تمویل میگردید.

ب – دروازه ها :

دروازه‌ها نيز به عنوان يکي از انواع برجسته بناهای قدیم؛ نشانه‌ یا جلوه‌های گوناگون داشته‌ اند برخی از ارزش‌‌ها و نمادين دروازه‌ها همچنان قابل تبديل به مصداق‌ هاي معماري امروزی هستند تداوم خاطره ای مکان دروازه‌ها در هر زمان نمود ويژه‌ ای داشته است شکل کالبدی دروازه‌ها به تدريج با تغيير نام آنها در طول دوره‌‌های مختلف تاريخی به کالبدی ذهنی و با اضمحلال برخی از آنها در شهر امروز،‌به صورت ذهني - خاطره‌ای در آمده است. (4) 

در گذشته شهرها محصور به حصار یا دیوار بوده‌اند و تردد به داخل یا خارج از شهرها از طریق دروازه‌های موجود در دیوار دور شهر صورت می‌ گرفت. و دروازه های شهرها را گاهی از اوقات با صفحات مس وآهن می پوشانیدند و یا اینکه دروازه را ازاین فلزات می ساختند .

کنگره‌ ها اغلب بر بالای دیوارهای حایل و بالای خانه‌ های دروازه به چشم می‌خورند، تعداد دروازه‌ های یک شهر بستگی به اندازه شهر و میزان رفت و آمد داشته است. دروازه به طور سنتی ساخته می‌شد تا دسترسی به شهروخروج ازآن توسط مردم، وسایل نقلیه، کالاها و حیوانات با کنترول صورت گیرد . چنانچه شهر کابل شامل پنج و یا هفت دروازه بود .

دروازه شهرها اهداف مختلفی مانند دفاع، امنیت، تجارت و کسب عوارض داشته‌ اند و برای همین توسط نظامیان یا مقامات شهری اداره می‌ گردیدند. دروازه شهر محلی برای نمایش انواع گوناگون اطلاعات عمومی مانند اطلاعیه‌ های مالیاتی و عوارض، مقررات محلی و مطالب قانونی بوده‌ اند. با توجه به نقش دفاعی دروازه‌ها، جنس آنها محکم و تقویت شده بوده و با مجسمه‌ها و نقوشی تزئین می‌شده‌ اند که هدف آنها ارعاب بوده است. چهار دهه قبل در دو کنار یکی از دروازه های بالاحصار کابل مجسمه دو شیر موجود بود . گاه سر بریده شده جنایتکاران یا دشمنان بر دروازه شهر آویخته می‌ نمودند .

دروازه‌ های شهری در شهرهای قدیمی و تاریخی وجود داشته‌ اند و در سراسر جهان نمونه‌ های بسیاری از آنها از دوران باستان تا حدود قرن 19 م ساخته و مورد استفاده قرار می‌ گرفته است. معمولاً در بسیاری از شهرها، دروازه‌ های شهر پس از زمان شروع مقررات منع رفت و آمد که اغلب شب هنگام بوده ؛ بسته می‌ گردید .

ج - برج :

برج‌ ها ساختمان‌های بلند مرتبه، امکاناتی را برای استفاده کنندگان خود به وجود می‌آورد. مانند مشاهده بهتر زمین‌ها و مناطق تحت حفاظت و یا جنگی، و یا فراهم آوردن نمای بهتری از مناطق اطراف که می‌تواند شامل مناطق نظامی نیز باشد.

برج‌ های محاصره‌ای، برروی دیوارهای امنیتی بلند و یا در کنار اهداف نظامی نصب می‌شده‌اند. امروز استفاده استراتژیک از برج‌ها در زندان‌ها و یا مناطق نظامی خلاصه شده‌ است. برج‌هایی مانند فانوس‌های دریایی، برج‌های زنگ دار و برج‌ های پیغام رسان، برای ارتباط در فاصله‌ های دور تر مورد استفاده قرار می‌گرفته‌اند. (5 )

د - خندق :

خَندَق (به فارسی سره : کَندَگ) خَنْدَق : ج خَنَادِق : گودال پهن و عميقى است كه گرداگرد شهرها مى كندند . اين واژه فارسى است و از كندك تعريب شده است . نهر پرآب یا خشک و دست‌ ساخت است که در قدیم گرداگرد شهر یا لشکرگاه می‌کندند تا از ورود دشمنان یا سیل جلوگیری شود. واژهٔ خندق عربی‌شدهٔ واژهٔ پارسی میانه کَندَگ و به معنی «کَنده» است. در زبان‌های کهن اوستایی و فارسی باستان، ریشهٔ «کن» به معنی «کندن» امروزی به‌ کار می‌رفت. و «فرکنتن» یعنی آغاز به ساختن ساختمان یا شهر (6 )

اجزای داخلی شهر ها :

در گذشته و حتی در قرون وسطی عبادتگاه ها ومعابد در مرکز شهر اعمار میگردید چنانچه همین اعتقادات مذهبی و آداب و رسوم دینی بوده است. که مفهوم ماندالا در تمدن هراپه درانتهای دریای کابل ، نمونه‌ ای از احداث شهرو تمدن مذکور بوده است . این مفهوم در واقع فرمی است که بر اساس اعتقادات کاهنان، دنیای پدیده‌ها تابع آن، و همچنین تصوری از قوانین حاکم بر جهان است. کاهنان، شهرهای این تمدن را براساس این اشکال، شکل می‌داده‌اند و مکان قرارگیری عناصر شهر را نیز تعیین می‌نموده‌اند. که در اطراف آن خانه ها و رسته دکاکین و پیشه وران یکی بعدی دیگر قرار می گرفت . به همین ترتیب در قرون وسطی بعد ازآنکه دین اسلام درسرزمین های خراسان و فارس و کشورهای عربی تا هند را محصور و انتشار یافت. عبادتگاه مسلمانان یعنی مسجد مرکز شهر تعیین گردید . و اطراف آن به محلات بودباش و اهل کسبه اختصاص یافت.

1- مسجد، مكانی كه در آن نماز جماعت و نماز جمعه منعقد می‌شود، به عنوان بیان كننده وظایف و آرمان‌های دولت اسلامی یكی از مشخصات اصلی شهر دوره اسلامی است. مسجد نخستین مكانی بود كه پس از فتح یك شهر ساخته می‌شد یا معبد، آتشگاه یا كلیسایی بدان منظور تغییر شكل می یافت. مسجد جامع علاوه بر نقش مذهبی خود، نقش‌ های سیاسی و اجتماعی بسیار قوی را نیز دارا است. مسجد به‌عنوان نماد اصلی شهر اسلامی از زمان تشکیل حکومت اسلامی در شهر مدینه ، تا این زمان نقشی پررنگ داشته و روز به روز بر اهمیت آن افزوده می‌شد. مسجد به‌عنوان مهم‌ ترین عنصر کالبدی اسلام در شهر، مرکز شهرها را برای شکل‌ گیری و حضور خود انتخاب می‌نمود و مرتفع‌ ترین عنصر شهر بود. ( 7) 

در آغاز این مساجد بسیار ساده اعمار میگردید اما با گذشت زمان مساجد با منار ها و ستون ها و گنبد های بلند مزین گردید در کشورما مساجد متعددی در کابل ، قندهار و هرات و مزارشریف نمونهء زیبایی از آن روزگار باقی مانده است.

2 - بازار :

بازار یا سُوق یکی از اجزای مهم یک شهر میباشد. و عبارت از: محل تجمع کالا وامورى که مورد معامله بین اشخاص مختلف قرار مى گیرد. و مردم میتواند مایحتاج زندگی خویش را در بدل جنس به جنس و یا با پرداخت پول و سکه مروج ؛ بدست می آورد. در حقیقت بازار که عمومی‌ ترین فضای شهری و ستون فقرات شهر محسوب می‌شد. بازار به دور مسجد و مدرسه می‌چرخد و آن را در بر می‌گیرد. این در هم تنیدگی نمادهای دین و اقتصاد، یکی از وجوه تفاوت شهرهای اسلامی با شهرهای اروپایی است. ( 8) 

رسته ها بازار نیز متکی به نوع جنس داشت. چنانچه بازارهای سنتی در کابل و هرات ودیگر شهر؛ شامل بازار مسگرها، کوزگرها، فرش فروشان، بازار پیزار دوزان و امثار آن بازار اصلی اصلی شهر ها تشکیل میداد .

پیش‌خوانها و دروازه هایی که به شکل تخته های ضخیم چوب ساده در دو شکاف چوبی بالا و پائین جلوی دکان و یا به شکل عمودی پهلوی یگدیگر به دنبال هم ردیف می‌شدند، قفلهای پیچی که در صبح و شام ؛ باز و بسته میشد و صاحبان دکاکین بعد از بستن و باز نمودن دروازه ها « بسم الله الرحمن الرحیم » گفته و با امید مفاد بیشتر آغاز به کار مینمودند . 

همچنان بازار های سیار در قرون وسطی بیشتر معمول بود و افراد اجناس خویش را به شهر آورده و دریکی از روز های هفته در میدان شهر و یا در کنار مساجد به فروش میرسانند ؛ که بیشتر در ولایات شمال افغانستان حتی تا امروز هم مسیرخویش را ادامه میدهند؛ مانند جمعه بازار، شنبه بازار، دوشنبه بازار و امثال آن که با تآسف روبه زوال است .

ادامه دارد ......

زیرنویسها :

1- حاشیه ٔ برهان قاطع وفرهنگ معین .

2 - دهخدا - علی اکبر، لغت نامه دهخدا ، واژه شهر.

3 - مروری اجمالی بر تاریخ شهر سازی، سوره، ش 12 .

4 - سایت انجمن مفاخر معماری ایران؛ دروازه‌هاي قديم در خاطره جمعي شهر معاصر . 

5 - ویکی پیدیا ؛ واژه برج . 

6- ویکی پیدیا ؛ واژه خندق .

7 - مروری بر تاریخ ... اثر فوق الذکر، همانجا . 

8 - مروری بر تاریخ ... اایضا"، همانجا .

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

مرحوم مولوی محمد نبی محمدی

mohammad nabi mohammadi1s

مرحوم مولوي محمد نبي محمدي، د روسانو په وړاندي جګړه کي یو جهادي مشر او د حرکت انقلاب اسلامی افغانستان رهبر وو.


د مرحوم مولوي محمد نبي محمدي ژوند او مبارزې ته کتنه


 د جهادي شخصیت مولوي محمدنبي محمدي ( رح ) په یاد کې


په ختيځ زون کي د مولوي محمد نبي محمدي لسم تلين ولمانځل شو


دهیواد د نومیالي جهادي لارښود او علمي شخصیت مولوي محمدنبي محمدي ( رح ) په یاد کې 

شهید قومندان نصرالله حسین خیل

مرحوم الحاج مولوی عبدالله فیض الباری

سپه سالار غلام حیدر خان چرخی

sepasalar ghulam haider khan charkhi as

سپه سالار غلام حیدر خان چرخی


خلص سوانح غازی سپه سالار غلام حیدر خان

ډګر جنرال فیض محمد خان لوګری دخوست د ښار بنسټګر

سید بهاءالدین بهائی جان صاحبزاده

نایب سالار(جنرال)غوث الدین خان لوگری

عبدالملک عبدالرحیم زی وزیر مالیه

abdul malek khan abdurahzai s

عبدالملک عبدالرحیم زی وزیر مالیه

معرفی عبدالملک عبدالرحیم زی وزیر مالیه

شهید پوهاند استاد محمد جان احمدزی

غلام نبی خان چرخی

شهید داکتر محمد ولی ناصری

مرحوم الحاج دگروال عبدالجلیل میرباز

په پيښور کښي د ضا خېل په مدرسه

Ziakhel Madrassa 1 200

بنیاد خیریه پیمان

Paiman Charity Foundation 2017 200 TUM

بنیاد خیریه پیمان
Paiman Charity Foundation
www.paimanfoundation.com

الحاج محمد اکبر ستانکزی نماینده لوگر

Mohammad Akbar Stanekzai 200الحاج محمد اکبر ستانکزی
نماینده منتخب لوگر

شهید الحاج داکتر اسدالله همتیار

د حنیفی صاحب ژوند ته لنډه کتنه

د پښتو ژبی نوی فونتونه

انجمن کلتوری افغانها در سویدن

د لوګرد پوهنی د ریاست ځانګړی فعالیتونه

logar pohani reasat 200aد لوګر د پوهنی د ریاست ځانګړی فعالیتونه

داكتر محمداشرف غنی احمدزَی

زيار مدني ټولنې په لوګر کې

zeyaar s

د لوګر مدنی ټولنه / جامعه مدنی لوگر

آموزش حج وعمره همراه با عکس

آثار بودايي پيش از اسلام در ولايت لوگر

د زرغون ښار د هلکانو لیسه

زرغون شهر بستررنگین ولایت لوگر

معرفی قریه زرغون شهر ولایت لوگر

وب سایت حقیقت

مرکز اسلامی افغانها در سویدن

کمپیوتر سرویس

روزهای فامیل های مسلمان در سویدن

Muslimkafamiljedagarna 2017 200

روزهای فامیل های مسلمان در سویدن ۲۰۱۷ قسمت دوهم

روزهای فامیل های مسلمان در سویدن

Muslimkafamiljedagarna 2017 Part 1 200

روزهای فامیل های مسلمان در سویدن ۲۰۱۷ قسمت دوهم

لوګر له باب الجهاده تر باب الفساده

هشت ثور روز پیروزی ملت مجاهد افغانستان

هفت ثور 1357؛ از سیاه ترین و دردناکترین روزها در تاریخ افغانستان

Copyright © 2017. All Rights Reserved www.logar.nu ولایت لوگر

Innehållsansvarig: Mohammad Shah Paiman, 073- 939 46 22 - e-post: abed_salim@hotmail.com www.logar.nu All Rights Reserved.