نویسنده: استاد شاه محمود محمود

ولسوالی خوشی 477 کیلومتر مربع وسعت داشته و ازطرف غرب و جنوب به پل علم، و از طرف شمال به محمد آغه، و از شرق به ولسوالی ازره، و جنوب شرق به سید کرم محاط است . این ولسوالی بیشترازپانزده قریه و قلعه دارد؛ که 5 تای آن بیشتر از 500 نفر نفوس داشت . نفوس آن در سال 2006 م به 15127 نفر و به گمان غالب فعلا" 25800 نفر میباشد. قریه ها و قلعه ها عبارتند از :

پایان ده، میانه ده، بالا ده، قریه دوبندی، گنداو، درخ، کاریز گل محمد خیل، کاریز موچن، کاریز سلطان خیل، برگ و گزی، مانی، کاریز دریا خان، کاریز فتح خیل، اخوند خیل دوبندی، سرغندی، لوتک، چناری، باریم، لندی ، ابتاک ، سمچ، بورک، مانای، سلطان خیل،، کنداو، کاریز عزیزی، شیرآغا، شایکمالای، قاضی زوار، زره کلا، جوروبای، دوکان های دوبندی، غوزا خیل، شینکی، تاراتیزه، نیازی خیل، ملا یاری، خوشی، ارت، قلعه نذیر، حاجی عین الله ، تنگی، شنکی ، پان کلی، سری ترخی، کاریزگی، زینک ، زینک و قاسم خیل .

وضع اجتماعی ولسوالی خوشی :

این ولسوالی یگانه ولسوالی است که مردم آن متحد شده اند تا اولاد شان دختر و پسر درس بخوانند . 8 باب مکتب دارند ازجمله یک لیسه دختران و دو لیسه پسران . بخشی بزرگ از نفوس این ولسوالی به تعلیم مشغول اند . تعداد شاگردان به 6000 نفر میرسد که از جمله 2000 متعلم اناث میباشد. از طرف 165 استاد تدریس میگردد که 35 نفر آن اناث و بقیه ذکور است . دارای سه مرکز صحی بوده و با انهم مشکلات آب دارند بنا" زراعت للمی دراین ولسوالی مروج است .

مزارات متبرکه که در خوشی موجود و قابل احترام است عبارت اند از سلطان سید احمد کبیر علیه الرحمه، خواجه حسن علیه الرحمه، خواجه پاینده علیه الرحمه، خواجه علی علیه الرحمه، خواجه غنی علیه الرحمه، شاه سید علی علیه الرحمه، شاه مرد علیه الرحمه، نظر جای دوازده امام ، میر شاه حسین علیه الرحمه و میرسیدعلی شیرازی .

نامگذاری ولسوالی خوشی :

نظربه قول مردم تا زمان امیرعبدالرحمن خان نام این ولسوالی و یا محل به « کافردره » شهرت داشت . با وجودیکه یک بخش آن مسلمان شده و بخشی دیگر از انها در دره ها به ادیان قدیمه پابند مانده بودند . امیر عبدالرحمن خان با لشکر بزرگ راهی این محل گردید و برای قلع و قمع آن تصمیم داشت تا مردم به اصطلاح غیر مسلمان را از بین بردارد اما در میان راه برایش احوال دادند که خانمش ؛ دختری به دنیا آورده است . امیر از این مژده خوشحال شد و ازتصمیم خویش منصرف گردید و نام این محل را به « خوشی » مسما نمود. بعدا" مردم به رضا خویش دین اسلام را پذیرفتند .

برخی دیگر عقیده دارند که این محل را به خاطر خوشی می نامند که مردم از مناطق دشوارگذار هریاب و هزار درخت گذشته به این ولسوالی زیبا میرسند خوش و خوشحال میشوند بنا" نام ولسوالی که قبلا" علاقه داری بود به خوشی مسمی گردید .

نوت : هموطنان عزیز آنچه که در این نوشته کمبود و اشتباه دیده میشود لطفا در تزیید و اصلاح آن بنویسید ضمنا" تقاضا برده میشود تا درمورد قلعه ها و قریه ها و جوی ها و آسیاب ها معلومات خویش را ضمیمه نماید .