کاشت، نگهداری و کودهی درختان پسته در افغانستان
۱. معرفی و شرایط مناسب برای پسته
پسته یکی از مهمترین محصولات باغی افغانستان است که در ولایتهایی مانند سمنگان، بلخ، تخار، بادغیس، غور، فراه و نیمروز بهخوبی رشد میکند.
این درخت مقاومت عالی در برابر خشکی و شوری خاک دارد اما برای تولید اقتصادی نیاز به مدیریت صحیح آبیاری و تغذیه دارد.
شرایط مناسب
آبوهوا: خشک و نیمهخشک، زمستان سرد، تابستان گرم.
خاک: بافت سبک تا نیمهسنگین، PH بین ۷ تا ۸.
ارتفاع از سطح دریا: ۷۰۰ تا ۱۵۰۰ متر برای بهترین عملکرد.
آب: آب کم اما با مدیریت صحیح؛ آب شور نیز قابلقبول است.
۲. روش کاشت و ایجاد باغ پسته
الف) آمادهسازی زمین
1. شخم عمیق در پاییز
2. اضافه کردن کود حیوانی پوسیده (۳۰ تا ۴۰ تن در هکتار)
3. ایجاد چالهها: قطر ۷۰ سانتیمتر، عمق ۸۰ سانتیمتر
4. فاصله کاشت:
۷×۷ متر (باغهای کمآب)
۶×۶ متر (باغهای پرآب)
ب) انتخاب نهال
نهال باید ۲–۳ ساله باشد.
رقمهای مناسب افغانستان: احمدآغایی، کلهقزوینی، فندقی، بادامی، سفید پسته
وجود حداقل ۱۰٪ درخت نر ضروری است.
۳. نگهداری و مدیریت باغ پسته
۱) آبیاری
پسته درخت کمآب است؛ ولی قطع آبیاری باعث کوچک شدن دانه و ریزش میوه میشود.
برنامه آبیاری پیشنهادی:
بهار: هر ۱۵–۲۰ روز یکبار
تابستان: هر ۲۰–۳۰ روز
پاییز: یکمرتبه بعد از برداشت
زمستان: معمولاً نیاز نیست
نکته: آبیاری در مرحله تشکیل مغز (خرداد–سرطان) بسیار مهم است.
۲) هرس درخت پسته
هرس زمستانه از دی–حوت
هرس شامل:
حذف شاخههای مریض یا خشک
تنظیم ارتفاع درخت
باز کردن تاج برای ورود نور
هرس تابستانه: حذف پاجوشها و شاخههای اضافی
۴. آفات و بیماریهای مهم پسته
آفات مهم:
پسیل پسته
سن سبز
شپشکها
سوسکهای چوبخوار
بیماریها:
خشکیدگی سرشاخه
نماتود
پوسیدگی ریشه
راهکار:
استفاده از چسب زرد برای پسیل
آبیاری منظم
کود میکرو
سمپاشی اصولی فقط در زمان نیاز
۵. برنامه کامل کودهی درختان پسته (ویژه افغانستان)
الف) کود حیوانی
هر ۲ سال یکبار
مقدار: ۳۰–۵۰ کیلو برای هر درخت بالغ
کود باید کاملاً پوسیده باشد تا باعث بیماری و شته نشود.
ب) کودهای شیمیایی (سالانه)
۱) اوایل بهار (حمل – ثور)
اوره: ۲۰۰–۳۰۰ گرم
سولفات آمونیم: ۲۰۰ گرم
سولفات آهن: ۵۰ گرم
کود کامل NPK 20-20-20: محلولپاشی ۲ در هزار
۲) تشکیل مغز (جوزا – سرطان)
این مرحله مهمترین زمان کودهی است.
سولفات پتاسیم: ۲۰۰–۳۰۰ گرم
کلسیم بورون: محلولپاشی
روی (Zn): ۲ گرم در لیتر (محلولپاشی)
۳) بعد از برداشت (سنبله – میزان)
برای تقویت سال بعد:
کود فسفر و پتاسیم (NPK 10-52-10): ۱ مرتبه
سولفات منیزیوم: ۲۰۰ گرم
۱۵–۲۰ لیتر آب برای جذب بهتر
۴) زمستان (قوس – جدی)
کود دامی پوسیده
گوگرد پودری: ۲۰۰–۳۰۰ گرم دور ریشه
سولفات روی: ۱۰۰ گرم (حفرهای)
۶. نکات مهم برای افزایش محصول پسته
جلوگیری از تنش آبی در زمان تشکیل مغز
تقویت درخت با کودهای پتاسه
حفظ ۱۰–۱۵٪ درخت نر
مبارزه با پسیل و سن در زمان مناسب
استفاده از مالچ برای حفظ رطوبت
هرس اصولی برای نورگیر شدن تاج