فابریکات کود و برق مزارشریف بیش از نیم قرن قبل

د مزارشریف د سری او برشنا فابریکی نږدی نیمه پیړی پخوا

بازنشر: ۶ می ۲۰۲۶ - تکزاس Naser Oria

بعد از کشف تقریباً‌ ۱۶۰ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی در نواحی ولایت جوزجان در زمان سلطنت محمد ظاهر شاه٬ اشد ضرورت به اعمار فابریکات کود و برق احساس گردید.

سروی مقدماتی و امضای پروتوکول تعمیر این فابریکات، یکی از بزرگترین مؤسسات پتروشیمی، در سال ۱۳۴۳ هجری شمسی بین دولت افغانستان و اتحاد شوروی وقت صورت گرفت. محل اعمار فابریکات در کنار دریای بلخ٬ در فاصلهٔ ۱۸ کیلومتری غرب شهر مزارشریف تعیین گردید.

سنگ تهداب فابریکات کود و برق در ساحهٔ ۶۵ هکتار زمین در ۲ بخش: فابریکهٔ تولید کود کیمیاوی (۱۳۴۵ هجری شمسی) و برق حرارتی (۱۳۴۶ هجری شمسی) گذاشته شد.

به تاریخ دوم حمل سال ۱۳۵۰ شمسی اولین توربین فابریکهٔ برق (زمان سلطنت محمد ظاهر شاه) و در ماه میزان ۱۳۵۳ شمسی دستگاه های عظیم فابریکهٔ تولید کود کیمیاوی (زمان جمهوری شهید محمد داود خان) به فعالیت عملی آغاز کرد.

این فابریکات با مصرف ۲.۱۷ میلیارد افغانی (۴۸ میلیون دالر) بعد از ۹ سال در سال ۱۳۵۶ شمسی به پایهٔ اکمال رسید.

فابریکهٔ کود ظرفیت اعظمی تولید ۱۰۵ هزار تن کود کیمیاوی و فابریکهٔ برق با داشتن ۴ توربین با ظرفیت مجموعی ۴۸ میگاوات برق حرارتی به بهربرداری آغاز کرد.

در این فابریکات علاوه بر تولید کود کیمیاوی و برق حرارتی اکسیجن خالص نیز تولید گردیده که در بخش صحت و صنایع فلزی از آن ها استفاده صورت می گیرد. همچنان تولید نوشابه های غیرالکهولی مثل کوکاکولا و در فصل تابستان تولید یخ نیز از محصولات این مجتمع تولیدی بشمار میروند.

در این مجتمع بیشتر از ۳۰۰۰ کارکنان مسلکی و غیرمسلگی مصروف کار اند که در تأمین زندگی هزاران افغان و بهبود وضعیت اقتصادی کشور رول بارز و مثبت دارد.

ناصر اوریا *‌ ۶ می ۲۰۲۴ - تکزاس Naser Oria