ناگفتههای کاخ گلخانه ارگ کابل
کاخ گلخانه از جمله بناهای مهم مجموعه ارگ ریاستجمهوری در کابل به شمار میرود. این ساختمان در بخش شمالغربی قلعه ارگ موقعیت دارد و در دوره سلطنت محمد ظاهر شاه به شکل جدید اعمار شد.
درباره پیشینه نام «گلخانه» روایتهای متفاوتی وجود دارد. بر بنیاد برخی روایتها، در گذشته در این محل گلها نگهداری میشد و کاربری آن بیشتر به عنوان گلخانه بوده است. در مقابل، یکی از نوادگان ظاهر شاه گفته است که این مکان در اصل «شیشهخانه» بوده و به همین دلیل به نام گلخانه شهرت یافته است. با این حال، در زمان سلطنت ظاهر شاه، ساختمان کاخی در همان محل ساخته شد و نام تاریخی آن همچنان حفظ گردید.
ساختار و کاربری اداری
کاخ گلخانه دارای دو طبقه اصلی است. در طبقه نخست، یک سالون بزرگ طعامخوری، اتاقهای ویدیوکنفرانس، اتاق انتظار، بخش بررسی و یک دفتر ریزرف (رزرو) موقعیت دارد. این بخشها در مقاطع مختلف مورد استفاده مقامهای عالیرتبه قرار گرفته است.
در طبقه دوم، یک سالون بزرگ برای برگزاری جلسات کابینه و یک سالون نسبتاً کوچکتر که به سالون اصلی راه دارد، ساخته شده است. این فضاها در دوره جمهوریت برای نشستهای رسمی، دیدارهای اداری و برخی برنامههای حکومتی مورد استفاده قرار میگرفت.
در دوره ریاستجمهوری حامد کرزی، از این کاخ برای برگزاری برخی جلسات کوچک، صرف صبحانههای کاری و نیز ثبت سخنرانیهای رادیویی استفاده میشد. گفته میشود سخنرانیهای دورهای وی در همین محل ضبط و سپس از طریق رسانههای دولتی نشر میگردید.
در داخل کاخ، دفتر رئیسجمهور، اتاق استراحت، دو اتاق برای ملاقاتهای خاص و دفاتر سکرتریت نیز وجود دارد. از دفتر رئیسجمهور راهی به بخش حرمسرا امتداد مییابد؛ بخشی که در دوره سلطنت ظاهر شاه مورد استفاده قرار میگرفت.
جایگاه تاریخی
در گذشته، کاخ گلخانه دفتر رسمی شاه بود و بیشتر دیدارها و ملاقاتهای رسمی در آن انجام میشد. این کاربری در دورههای بعد نیز ادامه یافت و کاخ گلخانه همچنان به عنوان دفتر رئیسجمهور و محل برگزاری جلسات شورای وزیران مورد استفاده قرار گرفت. افزون بر نشستهای کابینه، برخی دیدارها و جلسات کوچک رسمی نیز در همین مکان برگزار شده است.
رویدادهای سیاسی و نظامی
کاخ گلخانه در دهههای گذشته شاهد رویدادهای مهم و گاه خشونتبار سیاسی بوده است. در جریان رویداد هفتم ثور ۱۳۵۷، محمد داوود خان، نخستین رئیسجمهور افغانستان، در همین محل کشته شد. بر اساس روایتهای تاریخی، در زمان آغاز تحولات آن روز، وی با شماری از وزیران جلسه داشت.
همچنین در دوره حاکمیت حزب دموکراتیک خلق افغانستان، در پی اختلافات داخلی میان حفیظالله امین و نورمحمد ترهکی، داوود ترون – از چهرههای نزدیک به امین – در زینههای کاخ گلخانه کشته شد.
در سالهای جنگهای تنظیمی نیز این کاخ هدف حملات راکتی مخالفان حکومت برهانالدین ربانی قرار گرفت. بر اساس گزارشها، چندین راکت در مقابل کاخ اصابت کرده و آثار برخی از انفجارها برای مدتی بر دیوارهای آن قابل مشاهده بود.
رویکردها:
-محمد اسماعیل یون. ناگفتههای ارگ.(منبع اصلی)
-بناهای تاریخی کابل. شاروالی کابل
-ویکیپیدیا. مدخل ارگ