طرح تبدیل میدانهای هوایی افغانستان، بهویژه میدانهای هوایی کابل و پایگاه هوایی بگرام
طرح تبدیل میدانهای هوایی افغانستان، بهویژه میدانهای هوایی کابل و پایگاه هوایی بگرام، به قطبهای سوختگیری و لوژستیکی، بر مبنای ملاحظات فنی هوانوردی و موقعیت ژئوپولیتیکی کشور قابل بررسی است.
از منظر فنی، این دو میدان در ارتفاع حدود ۱۸۰۰ متر از سطح دریا قرار دارند. ارتفاع بالا موجب کاهش چگالی هوا میشود؛ موضوعی که بر عملکرد برخاست و نشست هواپیما تأثیر میگذارد و نیاز به باندهای طولانیتر را افزایش میدهد. در این میان، بگرام با برخورداری از باندی طویل و مجهز، ظرفیت پذیرش هواپیماهای سنگین باری را دارد.
از دیدگاه جغرافیای ترانزیتی، افغانستان در میانه مسیر هوایی میان شرق آسیا و بازارهای اروپا و بخشهایی از آفریقا قرار گرفته است؛ مسیری که برخی تحلیلگران از آن به عنوان «راه ابریشم هوایی» یاد میکنند. در حال حاضر، هواپیماهای باری دوربرد ناگزیرند بخش قابل توجهی از ظرفیت خود را به حمل سوخت اختصاص دهند تا بتوانند بدون توقف مسیرهای طولانی را طی کنند. ایجاد یک ایستگاه سوختگیری رقابتی در افغانستان میتواند این الگو را تغییر دهد.
در صورتی که عرضه سوخت جت (Jet A-1) با قیمت رقابتی و خدمات استاندارد زمینی فراهم شود، شرکتهای بزرگ هواپیمایی مانند China Cargo Airlines یا Lufthansa ممکن است توقف در این مسیر را از نظر اقتصادی توجیهپذیر بدانند. چنین مدلی علاوه بر درآمد ناشی از فروش سوخت و خدمات زمینی، میتواند زمینه ایجاد یک «هاب لوژستیکی هوایی» را فراهم سازد؛ جایی که کالاها تخلیه، دستهبندی و دوباره توزیع شوند.
نمونههای موفق این الگو را میتوان در شهرهایی مانند دبی و استانبول مشاهده کرد که با بهرهگیری از موقعیت ترانزیتی خود به مراکز مهم حملونقل هوایی تبدیل شدهاند.
کارشناسان معتقدند در صورت فراهمشدن زیرساختهای فنی، ثبات عملیاتی و چارچوبهای حقوقی شفاف، توسعه چنین مدلی میتواند هزاران فرصت شغلی ایجاد کرده، وابستگی اقتصادی منطقه به ثبات افغانستان را افزایش دهد و جایگاه کشور را در زنجیره تأمین جهانی ارتقا بخشد.