سوانح مختصر محترم پوهاند داکتر احمد ضیا مایل

شخصیت علمی، سابق استاد فاکولتهٔ طب پوهنتون کابل

برای استاد گرانقدر طول عمر باصحت استدعا می کنیم.

پوهاند داکتر احمد ضیا مایل، فرزند مرحوم محمد آصف مایل و مرحومه جهان سلطان، در سال ۱۹۳۶م در یک فامیل علم پرور، فرهنگ دوست و منور، در شهر باستانی کابل چشم به جهان گشود.

پدرش مرحوم محمد آصف مایل از جمله شخصیت های ممتاز و ملی است که خدمات ارزشمند برای معارف افغانستان بخصوص تألیف کتاب های تعلیمی مکاتب افغانستان در زمان سلطنت محمد ظاهر شاه انجام داده است.

داکتر احمد ضیا مایل در یک محیطی رشد کرد که علم و دانش، فرهنگ و خدمت به مردم ارزش خاص داشت و همین فضای فامیلی در شکل‌گیری شخصیت علمی و اجتماعی وی نقش بسزایی ایفا نمود.

داکتر مایل تعلیمات خویش را در لیسهٔ عالی حبیبیه، یکی از مکاتب نامدار و تاریخی افغانستان، به پایان رسانید. بعد از فراغت از مکتب، نظر به علاقهٔ فراوان به تحصیل طب روی آورد و شامل فاکولتهٔ طب پوهنتون کابل گردید. وی دورهٔ هفت‌سالهٔ تحصیلات طبی را با موفقیت سپری نموده و در سال ۱۹۶۲م موفق به اخذ دیپلوم طب گردید.

در آن زمان، برای شمولیت در کدر علمی و تدریسی فاکولتهٔ طب، کاندیدان می‌بایست امتحان رقابتی را سپری میکردند. داکتر مایل در این امتحان با کسب درجهٔ اول، شایستگی علمی خویش را به اثبات رسانید. با توجه به علاقه و استعداد خاصی که به بخش امراض جلدی و زهروی داشت، در کدر تدریسی دیپارتمنت جلدی و زهروی فاکولتهٔ طب پوهنتون کابل شامل وظیفه گردید.

پوهاند مایل در کنار وظیفهٔ تدریس فرزندان وطن و فعالیت‌های علمی، برای ارتقای معلومات مسلکی خویش نیز همواره تلاش می‌نمود. در سال ۱۹۶۸ تحصیلات تخصصی خود را در رشتهٔ امراض جلدی و زهروی در یونیورستی لندن در کشور انگلستان به پایان رسانیده و دیپلوم تخصصی این رشته را به دست آورد. داکتر مایل، در سال ۱۹۷۲، با سپری نمودن موفقانهٔ امتحانات طبی و اخذ سند Educational Commission for Foreign Medical Graduates (E.C.F.M.G) ایالات متحدهٔ امریکا در شفاخانهٔ یونیورستی ایالت ویست ویرجینیا (West Virginia) قبول شد و مدتی در آنجا به وظیفهٔ مسلکی پرداخت. پس از تکمیل این مرحله، دوباره به وطن برگشت و به خدمات خویش را در بخش جلدی و زهروی ادامه داد.

پوهاند داکتر احمد ضیا مایل در طول ۲۲ سال خدمت در فاکولتهٔ طب پوهنتون کابل، یکی از چهره‌های فعال و با اعتبار علمی در رشتهٔ امراض جلدی و زهروی به شمار میرفت. وی علاوه بر تدریس و تربیهٔ چندین دورهٔ محصلین طب، در عرصهٔ تحقیقات و تألیف نیز فعالیت داشت و آثار علمی متعددی نوشت. از جملهٔ کارهای ارزشمند علمی وی، تألیف کتاب «امراض جلدی و زهروی» بود که به منظور استفادهٔ محصلین طب و داکتران جوان تهیه گردیده بود. این اثر در زمانی که منابع درسی طبی به زبان دری بسیار محدود بود، برای محصلین و جوانان در عرصهٔ طبابت یک منبع مهم تعلیمی به شمار میرفت.

پوهاند مایل در کنار فعالیت‌های اکادمیک، سال‌ها به تداوی مریضان نیز پرداخت و در جریان خدمات مسلکی خویش، به هزاران هموطنِ مریضِ خویش مراقبت های صحی و طبی ارائه نمود. برای او طبابت تنها یک وظیفهٔ رسمی نبود؛ بلکه وسیله‌ای برای خدمت به انسان و جامعه بود. شاگردان و همکارانش از وی به عنوان یک استاد با دانش، داکتر مسلکی، انسان متواضع و شخصیت دلسوز یاد میکنند.

در سال ۱۹۸۴، چندی بعد از تجاوز قشون سرخ شوروی بر افغانستان و تشدید جنگ و ناامنی در کشور، پوهاند مایل نیز مانند هزاران افغان دیگر ناچار به ترک وطن گردید. وی مدتی را در آلمان سپری نمود و سپس عازم ایالات متحدهٔ امریکا شد و اقامت دایمی این کشور را به دست آورد.

با وجود سال‌های طولانی دوری از وطن، کابل و افغانستان همواره جایگاه خاصی در قلب و خاطرات استاد داشته است. پوهاند مایل بخش مهمی از عمر پربارِ خویش را در راه تعلیمِ طبابت و تربیهٔ نسل جوان افغان سپری نمود و نام او با تاریخ طبابت و به‌خصوص رشتهٔ امراض جلدی و زهروی در افغانستان پیوند خورده است.

پوهاند داکتر احمد ضیا مایل در سال ۱۹۶۵ با محترمه داکتر نجیبه مایل ازدواج نمود. ثمرهٔ این ازدواج یک پسر و یک دختر است که هردو تحصیلات عالی و مافوق لیسانس خویش را به پایان رسانیده و اکنون هر یک در رشتهٔ مربوطهٔ خویش مصروف خدمت و فعالیت می‌باشند. فامیل پوهاند مایل نیز به نوبهٔ خود نمایانگر همان فرهنگ علم دوستی و تحصیل‌گرایی است که در خانوادهٔ اصلی وی ریشه داشت.

پوهاند داکتر احمد ضیا مایل فعلاً با فامیل خویش در ایالت مشیگن امریکا زندگی میکند. زندگی او نمونه‌ای از یک نسلی از طبیبان و استادان افغان است که در شرایط دشوار تاریخی، با وجود فراز و نشیب‌های فراوان، راه علم، تعلیم، طبابت و خدمت به مردم را انتخاب کردند.

نام و خدمات علمی و مسلکی پوهاند داکتر احمد ضیا مایل، بخصوص در عرصهٔ تعلیمات طبی و امراض جلدی و زهروی، بخشی از خاطرات ارزشمند نسل‌های قبلی طبابت افغانستان را تشکیل میدهد. نام پوهاند مایل نه تنها به عنوان یک داکتر متخصص، بلکه به حیث استاد، مؤلف، مربی و خدمتگزار مردم، در میان همکاران، شاگردان، دوستان و هموطنانش با احترام و نیک‌نامی یاد میشود و خواهد شد.

پوهاند ډاکټر احمد ضیا مایل، د مرحوم محمد آصف مایل او مرحومې جهان سلطان زوی، په ۱۹۳۶ کال کې په کابل کې په یوه علم‌پاله کورنۍ کې نړی ته سترگی پرانستی. حبیبیه عالي لېسه کې د زدکړو له بشپړولو وروسته د کابل پوهنتون طب پوهنځي ته شامل شو. په ۱۹۶۲ کال کې یې د طب ډاکټري ترلاسه کړه او د علمی سیالۍ آزموینی له لاری د طب کدر ته شامل شو.

په ۱۹۶۸ کال کې یې د لندن له پوهنتون څخه د جلدي او زهروي ناروغیو تخصص ترلاسه کړ.

ډاکتر مایل په ۱۹۷۲ کال کې د طبي آزموینو په بریالۍ توگه تر بشپړولو او د امریکا د بهرنیو طبي فارغانو د تعلیمي کمېسیون (ECFMG) د سند له ترلاسه کولو وروسته، د ویست ویرجینیا ایالت په پوهنتوني روغتون کې ومنل شو او څه موده یې هلته په مسلکي توگه دنده ترسره کړه. د دې پړاو له بشپړولو وروسته بېرته خپل هېواد ته راستون شو او په جلدي او زهروي څانگه کې یې خپلو مسلکي خدمتونو ته دوام ورکړ.

پوهاند مایل ۲۲ کاله د کابل پوهنتون د طب پوهنځي استاد پاتې شو، گڼ شمېر محصلین یې وروزل، علمي آثار یې ولیکل او د «جلدي او زهروي ناروغۍ» په نوم یې درسي کتاب هم تألیف کړ. سربېره پر دې، یې د زرگونو ناروغانو په درملنه کې یی ارزښتناک خدمتونه ترسره کړل.

په ۱۹۸۴ کال کې د شوروي پوځي یرغل څخه وروسته له هېواده مهاجر شو. لومړی جرمني وروسته امریکا ته لاړ او اوس له خپلې کورنۍ سره د امریکی په مشیگن ایالت کې ژوند کوي.

پوهاند ډاکټر احمد ضیا مایل په ۱۹۶۵ کال کې له ډاکټرې نجیبې مایل سره واده وکړ چې حاصل یې یو زوی او یوه لور دي، چی دواړه د لوړو زده کړو خاوندان دي.

د پوهاند احمد ضیا مایل علمي، تدریسي او طبي خدمتونه هیواد او هیوادوالو ته د افغانستان د معاصر طبابت په تاریخ کې لوړ او د درناوي وړ ځای لري.

برای استاد گرانقدر پوهاند احمد ضیا مایل طول عمر با صحت استدعا دارم.

با امتنان از پوهاند صاحب و تشکر قلبی از محترمه زهره جان مایل از همکاری در تهیهٔ این معلومات ارزنده و موثق.

ناصر اوریا * ۹ اگست ۲۰۲۶ - تکزاس Naser Oria