باغ شهرآرا از باغ‌های کهن کابل به شمار می‌رود

در قلب کابل، نامی وجود دارد که با تاریخ، خاطره و هویت این شهر گره خورده است؛ شهرآرا. این نام تنها یک محله نیست، بلکه روایت چندین قرن از شکوه، آبادانی، معماری و خاطرات مردمان کابل است.

باغ شهرآرا از باغ‌های کهن کابل به شمار می‌رود و پیشینهٔ آن به دورهٔ گورگانیان می‌رسد. در برخی منابع آمده است که این باغ به همت شهربانو، از بانوان خاندان بابر، ساخته شد و بعدها به یکی از زیباترین باغ‌های کابل تبدیل گردید. در روزگار امیر عبدالرحمن خان، این باغ بازسازی شد و کاخ‌ها و مهمان‌خانه‌هایی در آن ساخته شد که پذیرای شخصیت‌های برجسته و دیدارهای مهم سیاسی آن زمان بودند.

سال‌ها بعد، در دورهٔ جمهوریت، باغ شهرآرا بار دیگر جان گرفت. با بازسازی این مجموعه، پارک ویژهٔ بانوان در آن ایجاد شد؛ پارکی که دارای فضای سبز، کتابخانه، سالن‌های ورزشی، مرکز آموزش حرفه‌ای، بازارچهٔ صنایع دستی زنان، رستورانت و محل بازی کودکان بود. این باغ برای بسیاری از بانوان کابل، تنها یک مکان تفریحی نبود، بلکه نمادی از حضور اجتماعی، آموزش، آرامش و امید به آینده محسوب می‌شد.

در کنار این باغ تاریخی، برج شهرآرا نیز همچون نگهبانی خاموش، سال‌ها بر فراز این منطقه ایستاده بود. این برج در زمان امیر عبدالرحمن خان، حدود سال ۱۲۷۴ خورشیدی، بر فراز تپهٔ ماران ساخته شد. معماری زیبای آن، با طبقات متعدد، طاق‌های گچی، زینه‌های آجری و چوبی و نمای شش‌ضلعی، هنر معماران برجستهٔ آن روزگار را به نمایش می‌گذاشت.

اما سرنوشت این بنای باشکوه، با حوادث سیاسی گره خورد. در سال ۱۳۰۸ خورشیدی، هم‌زمان با نبردهای نیروهای حبیب‌الله کلکانی و مدافعان حکومت امان‌الله خان در اطراف شهرآرا، برج آسیب دید و بخش بزرگی از آن در آتش سوخت. با وجود گذشت نزدیک به یک قرن، بقایای آن هنوز پابرجاست و خاموش اما استوار، داستان روزهای پرآشوب کابل را روایت می‌کند.

روزی کابل را شهر باغ‌ها می‌نامیدند؛ شهری که باغ شهرآرا، باغ جهان‌آرا، چهارباغ و ده‌ها باغ دیگر، زینت آن بودند. امروز اگرچه بسیاری از آن شکوه از میان رفته است، اما نام شهرآرا هنوز یادآور روزگاری است که کابل از زیباترین شهرهای منطقه به شمار می‌رفت.

شهرآرا فقط یک نام نیست؛ یادگار هنر معماران، تلاش باغ‌سازان، خاطرات هزاران خانواده و بخشی از حافظهٔ تاریخی کابل است. هر درخت باغ شهرآرا و هر خشت برج ویران آن، روایتگر بخشی از تاریخ افغانستان است؛ تاریخی که نباید فراموش شود.

بیایید میراث تاریخی خود را بشناسیم، از آن پاسداری کنیم و آن را برای نسل‌های آینده زنده نگه داریم؛ زیرا ملتی که تاریخ خود را حفظ کند، هویت خود را نیز حفظ خواهد کرد.