خانهٔ علم و فرهنگ شوروی در دهمزنگ کابل:

خانهٔ علم و فرهنگ شوروی در منطقهٔ دهمزنگ کابل، یکی از شناخته‌شده‌ترین مراکز فرهنگی افغانستان در دهه‌های ۱۳۶۰ و اوایل ۱۳۷۰ خورشیدی بود. این مرکز که در سال ۱۹۸۲ میلادی (۱۳۶۱ خورشیدی) توسط اتحاد جماهیر شوروی ساخته و افتتاح شد، به عنوان مهم‌ترین پایگاه فعالیت‌های علمی، هنری، آموزشی و فرهنگی شوروی در افغانستان شناخته می‌شد و نقش مهمی در گسترش روابط فرهنگی میان دو کشور ایفا می‌کرد.

این ساختمان با معماری مدرن، نمای سنگ و مرمر، تزئینات چوبی منبت‌کاری‌شده و موزاییک‌های هنری، از بناهای شاخص غرب کابل به شمار می‌رفت و در آن زمان یکی از نمادهای دوستی افغانستان و اتحاد شوروی محسوب می‌شد. بسیاری از شهروندان کابل، این مرکز را به سبب برنامه‌های فرهنگی متنوع و امکانات کم‌نظیرش به خوبی به یاد دارند.

خانهٔ علم و فرهنگ امکانات گسترده‌ای را در اختیار مراجعه‌کنندگان قرار می‌داد. دو تالار بزرگ برای نمایش فیلم و برگزاری کنسرت با ظرفیت حدود ۳۰۰ و ۱۲۰ نفر، تالار کنفرانس، سالن موسیقی، استودیوی هنری، تالارهای نمایشگاه، کتابخانه‌ای با بیش از ۳۰ هزار جلد کتاب، صنف‌های مجهز آموزش زبان روسی و بخش‌های آموزشی و فرهنگی مختلف، این مرکز را به یکی از مجهزترین نهادهای فرهنگی کابل تبدیل کرده بود.

یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های این مرکز، آموزش زبان روسی و معرفی فرهنگ، ادبیات و هنر اتحاد شوروی بود. صدها دانش‌آموز، دانشجو و کارمند دولتی در صنف‌های زبان روسی این مرکز آموزش می‌دیدند و بسیاری از آنان بعدها از همین طریق برای ادامهٔ تحصیل با بورسیه‌های دولتی به دانشگاه‌های اتحاد شوروی اعزام شدند. هزاران متخصص افغانستان در رشته‌های مهندسی، طب، علوم طبیعی، هنر و علوم اجتماعی، مسیر تحصیل خود را از همین مرکز آغاز کردند.

اما خانهٔ علم و فرهنگ تنها به آموزش زبان محدود نبود. تقریباً در تمام طول سال، برنامه‌های فرهنگی و هنری متنوعی در آن برگزار می‌شد. کنسرت‌های موسیقی با حضور هنرمندان افغانستان و گروه‌های هنری شوروی، نمایش فیلم‌های روسی که به زبان‌های فارسی و پشتو دوبله یا زیرنویس می‌شدند، نمایش‌های تئاتر، برنامه‌های سرکس، اجراهای ویژه برای کودکان، شب‌های شعر و موسیقی، دیدار با نویسندگان، نمایشگاه‌های نقاشی، عکس و کتاب، نشست‌های ادبی، میزگردهای علمی و برنامه‌های مناسبتی از جمله فعالیت‌هایی بودند که به طور منظم در این مرکز برگزار می‌شدند. برای بسیاری از خانواده‌های کابلی، تماشای برنامه‌های سرکس و نمایش‌های هنری در این ساختمان، از خاطره‌انگیزترین تفریح‌های آن دوران به شمار می‌رفت.

بیشتر بخوانید:

https://sroushnikzad.blogspot.com/2026/07/blog-post_15.html

#سروش‌مهرنوش‌نیکزاد