بازداشت بستگان جنرال محمد موسی‌خان هزاره به دستور سردار داوود؛ رویدادی که به مرگ خسر جنرال انجامید

در جریان اقامت ما در کابل، به دیدار نخست‌وزیر افغانستان، سردار داوود، و رئیس ستاد ارتش، جنرال سید حسن‌خان، رفتم و به‌طور خلاصه درباره روابط میان دو کشور با آنان گفت‌وگو کردم. آن‌ها با حوصله به سخنانم گوش دادند. موضوع اصلی صحبت من این بود که پاکستان و افغانستان، به‌عنوان دو کشور مسلمان و همسایه، باید دوستی خود را بر پایه پیوندهای مذهبی و فرهنگی تحکیم کنند. پاکستان مایل بود هر اقدامی که برای نزدیک‌تر شدن روابط دو کشور ممکن است انجام دهد و انتظار داشت افغانستان نیز تلاش‌های مشابهی به خرج دهد. نباید اجازه داده شود که مسائل کوچک، موجب سوءتفاهم و تنش میان دو کشور شود.

پاکستان نسبت به افغانستان هیچ بدخواهی نداشت و انتظار داشت همسایه‌اش نیز با همین روحیه رفتار کند. سردار داوود گفت که اگر اختلاف تاریخی میان دو کشور حل شود، دیگر مانعی برای زندگی به‌عنوان دو دوست و همسایه خوب وجود نخواهد داشت. روشن بود که منظور او خط دیورند است. من پاسخ دادم که ما از وجود هیچ اختلافی آگاه نیستیم و اگر منظور او مرز میان دو کشور است، این مرز به‌طور دقیق تعیین شده، به‌روشنی روی زمین علامت‌گذاری شده و از رسمیت بین‌المللی برخوردار است. او چهره‌ای گرفته و عبوس به خود گرفت. پس از خداحافظی، نشان ستاد کل را به او تقدیم کردم و دفترش را ترک گفتم. نخست‌وزیر، دست‌کم در ظاهر، گفت که برای آن ارزش قائل است و اطمینان داد که به‌خوبی از آن نگهداری خواهد شد.

سردار داوود تا آن زمان کاکایم ــ که خسرم نیز بود ــ و پسرش، محمدعلی، را بازداشت نکرده بود. آن‌ها در سال ۱۳۴۳، دو سال پس از انتصاب من به‌عنوان فرمانده کل، زندانی شدند. کاکایم در بازداشتگاه حکومت افغانستان در غزنی درگذشت و پسرش از غزنی به زندان معروف دهمزنگ در کابل منتقل شد و حدود شش ماه در آنجا زندانی بود. آن‌ها هیچ جرمی مرتکب نشده بودند، اما تنها به دلیل نسبت خانوادگی با من تحت شکنجه قرار گرفتند. ای کاش داوود این اقدام غیرانسانی را پیش از حضور من در جشن کشورش انجام داده بود؛ زیرا در آن صورت، هنگام دیدار با او در کابل، فرصت می‌یافتم این رفتار توجیه‌ناپذیرش را به صراحت محکوم کنم.

منبع:

کتاب: از سربازی تا جنرالی

نویسنده: جنرال محمد موسی‌خان هزاره

مترجم: جواد برهانی

صفحه: ۲۰۶