زندگینامه زنده یاد تورن جنرال ارکان حرب محمد فاروق هوتک

فرمانده فرهیخته، بنیان گذار قوای سرحدی و خدمتگزار صادق افغانستان

در گستره تاریخ معاصر افغانستان، مردانی زیسته ‌اند که عمر خویش را نه برای آسایش شخصی، بلکه در راه پاسداری از استقلال، امنیت و عزت میهن وقف کرده ‌اند. زنده یاد تورن جنرال محمد فاروق هوتک از زمره همین شخصیت‌ های کم‌ نظیر و ماندگار بود؛ مردی که نامش با صداقت، شجاعت، دانش نظامی، وطن‌ دوستی و خدمت صادقانه به مردم افغانستان پیوند خورده است.

زنده یاد محمد فاروق هوتک، فرزند مرحوم قاضی امین‌الحق هوتک، در سال ۱۳۲۵ هجری شمسی در قریه حاجی پیک ولسوالی شکردره ولایت کابل، در خانواده‌ ای متدین، بااصالت، دانش پرور و نیک‌ نام دیده به جهان گشود. خانواده ایشان از جمله خاندان‌ شناخته‌ شدهٔ منطقه به شمار می‌ رفت و از جایگاه والایی برخوردار بود که در عرصه علم، فضیلت، روحانیت، عدالت و خدمت به مردم شهرت داشت. این خانواده سالیان متمادی در میان مردم به عنوان نمونه‌ ای از پاک‌ نفسی، شرافت و تعهد اجتماعی شناخته می ‌شد و از احترام و اعتبار ویژه ‌ای برخوردار بود.

پدر بزرگوارش، مرحوم قاضی امین‌الحق هوتک، از شخصیت‌ های برجسته دوران حکومت شاهی افغانستان بود که سال‌ ها در منصب قضا ایفای وظیفه نمود. وی به عدالت ‌خواهی، تقوا، دانش، حسن سلوک و خدمتگزاری شهرت داشت و همواره در راه استقرار عدالت و دفاع از حقوق مردم تلاش می ‌ورزید. علاقه عمیق او به آموزش و تربیت فرزندان سبب گردید تا تمامی فرزندانش در مسیر علم و دانش گام نهاده و هر یک در عرصه‌ های مختلف اجتماعی و علمی مصدر خدمات ارزنده به جامعه گردند.

محمد فاروق هوتک در چنین محیطی رشد و پرورش یافت؛ محیطی سرشار از ارزش‌ های اخلاقی، فرهنگی و دینی. از همان سال‌ های نخست زندگی، روحیه مسئولیت ‌پذیری، نظم، صداقت، احترام به بزرگان و عشق به وطن در وجود او ریشه دوانید و تا پایان عمر همراهش باقی ماند.

وی در سال ۱۳۳۱ هجری شمسی شامل مکتب گردید و آموزش‌ های ابتدایی را در زادگاهش با موفقیت سپری نمود. استعداد برجسته، انضباط فردی و علاقه عمیق او به خدمت نظامی از همان دوران نوجوانی آشکار بود. پس از پایان دوره ابتدایی، با نتایج درخشان و نمرات عالی به لیسه حربی (حربی ښونځی) راه یافت و در آنجا با جدیت، پشتکار و انضباط به فراگیری علوم و فنون نظامی پرداخت.

پس از فراغت موفقانه از لیسه حربی (حربی ښونځی)، وارد پوهنځی توپچی حربی پوهنتون گردید و تحصیلات عالی نظامی خود را در آن نهاد معتبر ادامه داد. در دوران تحصیل، به عنوان دانشجویی ممتاز، منضبط، متعهد و آینده نگر شناخته می ‌شد و همواره می کوشید دانش و توانایی ‌های علمی و مسلکی خویش را برای خدمت هرچه بهتر به میهن و مردم ارتقا بخشد.

در سال ۱۳۴۶ هجری شمسی، پس از فراغت موفقانه از پوهنتون حربی، با عزمی راسخ و احساس مسئولیت ملی، به رتبه دوم بریدمن وارد صفوف نیروهای مسلح افغانستان گردید و نخستین وظیفه خویش را به حیث قوماندان بلوک در فرقه ۱۸ دهدادی ولایت بلخ آغاز نمود. این آغاز راهی بود که بعد ها او را به یکی از برجسته‌ ترین فرماندهان نظامی کشور مبدل ساخت.

سال‌های زندگی خویش را در راه انجام وظایف محوله، خدمت به کشور و مردم سپری نمود.

وی در تمامی مسئولیت‌ های محوله با صداقت، شجاعت، تعهد ملی و روحیه خدمتگزاری انجام وظیفه نمود. کاردانی و شایستگی او سبب گردید تا در سال ۱۳۴۸ به رتبه لومړی بریدمن ارتقا یافته و به صفت قوماندان تولی منصوب گردد.

در سال ۱۳۵۱ هجری شمسی از فرقه ۱۸ دهدادی ولایت بلخ به صفت قوماندان بطریه توپچی لوای ۸۸ توپچی مهتاب‌ قلعه کابل تعیین گردید. در این مسئولیت نیز شایستگی و توانایی‌ های برجسته مدیریتی و نظامی خویش را به نمایش گذاشت و در همان سال به رتبه تورن ارتقا یافت. دو سال بعد، در سال ۱۳۵۳، به پاس خدمات صادقانه و کارنامه‌ های موفق نظامی، به رتبه جگتورن نایل آمد.

روحیه دانش ‌اندوزی و علاقه به ارتقای ظرفیت‌ و توانایی های حرفه‌ ای سبب گردید تا در سال ۱۳۵۵ هجری شمسی در امتحانات رقابتی تحصیلات عالی نظامی اشتراک نموده و با موفقیت کامل جهت ادامه تحصیل به اتحاد جماهیر شوروی سابق اعزام گردد. وی در آکادمی معتبر توپچی شهر سن‌ پطرزبورگ با جدیت و پشتکار به فراگیری علوم پیشرفته نظامی پرداخت و پس از فراغت موفقانه به کشور بازگشت تا دانش و تجارب خویش را در خدمت اردوی افغانستان قرار دهد.

پس از تحولات سیاسی سال ۱۳۵۷ هجری شمسی، به کشور فراخوانده شد و به حیث آمر سیاسی لوای ۸۸ توپچی، و بعداً با رتبه جگړن به صفت آمر سیاسی قول اردوی نمبر ۲ قندهار تعیین گردید. در سال ۱۳۵۸ هجری شمسی بنا به شایستگی، درایت، صداقت و وفاداری به منافع ملی، به حیث قوماندان فرقه هفتم پیاده ریشخور کابل تقرر حاصل نمود و نقش مهمی در تأمین امنیت بهتر پایتخت کشور ایفا نمود.

هرچند مدتی خانه‌ نشین گردید؛ اما نیاز مبرم کشور به تخصص و تجربه او باعث شد بار دیگر به خدمت فراخوانده شود. ابتدا به عنوان معاون ریاست تفتیش وزارت دفاع و در سال ۱۳۵۹ با رتبه دگرمن به حیث رئیس ارکان قول اردوی نمبر ۳ ولایت پکتیا تقرر حاصل نمود.

خدمات ارزنده و مدیریت موفق وی موجب شد تا در سال ۱۳۶۱ هجری شمسی به رتبه دگروال ارتقا یابد. او در دشوارترین شرایط جنگی، با شجاعت، تدبیر و روحیه ملی در برابر دشمنان قسم خورده کشور ایستادگی نمود و به عنوان فرمانده‌ ای مدبر و دلیر شناخته شد.

در سال ۱۳۶۲ هجری شمسی، به پاس خدمات برجسته نظامی، از طرف حکومت وقت به رتبه برید جنرال ترفیع یافته و به صفت معاون وزیر دفاع و قوماندان عمومی قوای سرحدی منصوب گردید.

این دوره را می‌ توان نقطه اوج فعالیت‌ های حرفه‌ ای و ملی وی دانست. او با دیدگاهی نوین و آینده‌ نگر، تلاش گسترده ‌ای را برای ایجاد و سازماندهی قوای سرحدی نوین آغاز نمود. تحت رهبری او، برای نخستین بار در تاریخ کشور، ساختار یک قوای سرحدی منظم با تشکیلات وسیع شکل گرفت؛ نیرویی که مأموریت آن دفاع قاطعانه از تمامیت ارضی و حراست از مرزهای افغانستان بود.

جنرال هوتک این نیروی عظیم را با متانت، بردباری، صداقت، پاک ‌نفسی، عدالت، صمیمیت و وطن‌ دوستی رهبری نمود.

او شخصیتی به دور از تعصبات قومی، سمتی و مذهبی داشت و همواره وحدت ملی را اساس استحکام دولت و ملت می ‌دانست. از همین رو در میان پرسونل نظامی، همکاران، دوستان و تمامی کسانی که او را می ‌شناختند از احترام و محبوبیت ویژه ‌ای برخوردار بود.

موصوف در سال ۱۳۶۵ هجری شمسی جهت ادامه تحصیلات عالی ارکان حربی به آکادمی عالی نظامی جنرال شتاب در شهر مسکو اعزام گردید. در سال ۱۳۶۷ پس از اخذ دیپلوم ارکان حربی به کشور بازگشت و به حیث رئیس عمومی توپچی و راکت تقرر یافت و همزمان به رتبه تورن جنرالی نایل گردید.

وی در این مسئولیت، با بهره‌ گیری از دانش تخصصی و تجربیات گسترده خویش، نقش مهمی در نوسازی، ارتقای ظرفیت و تجهیز قوای توپچی کشور ایفا نمود. در نتیجه تلاش‌ های وی، قوای توپچی افغانستان به تجهیزات و سلاح های مدرن و پیشرفته‌ ای چون اورگان، لونا و سکاد مجهز گردید و ظرفیت دفاعی کشور به گونه چشمگیری ارتقا یافت که موجب نگرانی دشمنان داخلی و خارجی افغانستان شد. خدمات ارزنده او در تجهیز اردوی افغانستان همواره مورد توجه بوده است.

با وجود خدمات گسترده و دستاورد های فراوان، سرانجام در سال ۱۳۶۹ هجری شمسی به تقاعد سوق داده شد.

پس از آغاز جنگ‌ های تنظیمی و ناامنی‌ های گسترده، به دلیل تهدیدات موجود و اصرار خانواده، ناگزیر وطن را ترک نموده و در کشور شاهی دانمارک پناهنده گردید.

هرچند سال‌ های پایانی عمر را دور از سرزمین مادری سپری نمود، اما قلب او همواره برای افغانستان می‌ تپید. وی تا واپسین روزهای زندگی به آرمان‌ های ملی، عدالت اجتماعی، وحدت ملی، رفاه مردم و حفظ تمامیت ارضی کشور وفادار باقی ماند.

شخصیت او آمیزه ‌ای از خردگرایی، فروتنی، شرافت، پاکدامنی، شهامت و مسئولیت‌ پذیری بود. او هرگز در برابر دشواری‌ ها تسلیم نشد و زندگی خویش را با قناعت، عزت و نام نیک سپری کرد. از همین رو نام و یاد او همچنان در خاطره همرزمان، دوستان، همکاران و مردم افغانستان زنده و جاودان باقی مانده است.

سرانجام این فرزند صدیق وطن پس از سال‌ ها خدمت صادقانه به مردم و کشور، به تاریخ ۲۵ جنوری سال ۲۰۱۷ میلادی در دیار غربت، در کشور دانمارک، دار فانی را وداع گفت و به لقاءالله پیوست. خبر درگذشت وی موجی از اندوه و تأثر را در میان خانواده، دوستان، همرزمان و تمامی کسانی که با شخصیت و خدمات او آشنایی داشتند، برانگیخت.

پیکر آن مرحوم پس از انتقال به افغانستان، با حضور مقامات بلند پایه دولتی، شخصیت‌ های نظامی، بستگان، دوستان و جمع کثیری از مردم طی مراسم رسمی و با تشریفات ویژه نظامی در شفاخانه چهارصد بستر سردار محمد داوود خان تشییع گردید و سپس در حضیره آبایی و اجدادی اش به خاک سپرده شد.

مراسم تدفین وی با ادای احترام نظامی برگزار گردید و حاضران ضمن تجلیل از خدمات و کارنامه های ارزنده و ماندگار او، یاد و خاطره این فرمانده بزرگ، شخصیت متعهد، وطن‌ دوست و خدمتگزار را گرامی داشتند.

زنده یاد تورن جنرال محمد فاروق هوتک هنگام وفات، شش فرزند شامل چهار پسر و دو دختر از خود به یادگار گذاشت.

روانش شاد، یادش جاودان و نامش در تاریخ افغانستان ماندگار باد.

تهیه کننده: محمد اسمعیل فقیرزی

ویرایش: انجنیر سرور حیدر زاده