بانوی اول «جهاد» افغانستان؛ زنی که اسرائیل را هم به میدان آورد

جوآن هیرینگ (Joanne Herring) یک فعال سیاسی و اجتماعی پولدار و بانفوذ آمریکایی بود که در دهه‌ی ۱۹۸۰ نقش مهمی در جلب توجه واشنگتن برای حمایت از «جهاد» افغانستان داشت.

او پس از تجاوز شوروی و به‌خاطر آشنایی با جنرال ضیاالحق، به‌طور جدی به مسئله‌ی افغانستان علاقه‌مند شد. او نفوذ قابل‌توجهی در حلقهٔ سیاستمداران آمریکا داشت و رابطهٔ عاشقانه‌اش با چارلی ویلسون، عضو کنگرهٔ آمریکا، در کشاندن او به این موضوع نقش مهمی داشت. ویلسون به یکی از مهم‌ترین حامیان «جهاد» در واشنگتن تبدیل شد و بارها با هم به پاکستان سفر کردند و حتی همراه با مجاهدین وارد خاک افغانستان شدند.

هیرینگ و ویلسون دولتمردان آمریکا را قانع کردند که حمایت‌شان از مجاهدین را بیشتر کنند و به آن‌ها موشک‌های استینگر بدهند، که اجرای آن بر عهده‌ی میلتون بیردن بود. در فیلم Charlie Wilson’s War، جولیا رابرتس و تام هنکس، نقش هیرینگ و ویلسون را بازی می کنند. هیرینگ می‌گوید، چارلی که به عیاشی معروف بود، قبل از اینکه با او آشنا شود، حتی نمی‌دانست افغانستان کجاست.

بیردن از سفرهای چارلی ویلسون و جوآن هیرینگ به پاکستان خاطرات جالبی نقل می‌کند. (لینک گفتگوی من با بیردن در آخر متن)

هیرینگ زنی بسیار زیبا و بااعتمادبه‌نفس بود و در سفرهایش به پشاور، علاوه بر دیدار با رهبران مجاهدین، از پایگاه‌ها و نیروهای آنان نیز بازدید می‌کرد. در جامعه‌ای که بسیاری از این مردان تماس چندانی با زنان، به‌ویژه زنانی با ظاهر و سبک زندگی او، نداشتند و عمدتاً نقشی برای زنان بیرون از خانه قائل نبودند، حضور او به‌طور طبیعی توجه همه را جلب می‌کرد. به گفته بیردن، وقتی هیرینگ در میان جنگجویان مجاهدین ظاهر می‌شد، نگاه‌ها گویای همه‌چیز بود و بسیاری از آنها نمی‌توانستند شیفتگی و هیجان خود را پنهان کنند.

هیرینگ می‌گوید چون هم پاکستانی‌ها و هم افغان‌ها عمدتاً نقشی برای زنان قائل نبودند، با او مانند یک مرد رفتار می‌کردند و به او «سر» خطاب می‌کردند.

هیرینگ تنها در واشنگتن برای مجاهدین لابی نمی‌کرد. او در کتاب خاطراتش، Diplomacy and Diamonds، می‌نویسد که چون روی سلاح‌های آمریکایی عبارت «ساخت آمریکا» حک شده بود، نمی‌شد آنها را مستقیماً در اختیار مجاهدین قرار داد. به همین دلیل، سلاح‌ها باید از کشورهای دیگر تهیه می‌شدند. یکی از این منابع، اسرائیل بود. به گفته هیرینگ، او توانست سران عربستان سعودی را متقاعد کند هزینه خرید این سلاح‌ها را بپردازند تا سپس، عمدتاً از طریق مصر و بعد پاکستان، به دست مجاهدین افغانستان برسند. او این ابتکار را یکی از دشوارترین مأموریت‌های دیپلماتیک خود می‌داند، زیرا در آن زمان عربستان سعودی و اسرائیل هیچ رابطه رسمی با یکدیگر نداشتند.

هیرینگ حالا ۹۶ سال سن دارد. من چند وقت از یکی از نزدیکانش خواستم اگر امکان گفتگو فراهم باشم. تا هنوز نشده. چارلی ویلسون در سال ۲۰۱۰ درگذشت.

لینک گفتگو با میلتون بیردن با زیرنویس فارسی:

قسمت ۱: youtu.be/jOL4eYIvZ2M

قسمت ۲: youtu.be/XcwqJe5wXx8

قسمت ۳: youtu.be/fBgHQlgOUmk

گفتگو‌ها در پلتفرم‌ها پادکست نیز در دسترس هستند!