زنده گی نامه غلام نبی خان چرخی

غلام نبی چرخی فرزند مرحوم غلام حیدر خان چرخی که یکی از آزادی‌خواهان مشهور و مدافع وطن در جنگ دوم افغان و انگلیس بوده در سال ۱۲۶۹ هجری شمسی برابر به سال ۱۸۹۰ میلادی در یک خانواده نظامی و روشنفکر در علاقه داری چرخ ولایت لوگر به دنیا آمده است.

بعد از گرفتن تعلیمات خصوصی و ابتداییه بنابر موقف پدرش که در دربار بود و وجاهت، دانش و استعداد خودش که در مسایل حربی و نظامی داشت به نظام شامل گردید.

منزل مسکونی شان در کابل در قلعه حیدر خان متصل زیارت شاه دو شمشیره موقعیت داشت که بعد در حکومت استبدادی نادر خان مصادره و ضبط گردید.

غلام نبی خان چرخی یکی از نام دارترین مبارزان آزادیخواه و استقلال طلب کشور بود که در برابر ارتجاع رزمید و مرگ را بر زندگی در سایه استبداد ترجیح داد و نامش به خط زرین در تاریخ افغانستان حک گردیده است.

غلام نبی خان چرخی در سال ۱۹۰۴ میلادی برابر به۱۲۸۳ هجری شمسی در اردوی افغانستان شامل گردید. و در سال ۱۹۰۶ میلادی به حیث قوماندان عسکری به ولایت ننگرهار مقرر شد.

در سال ۱۹۰۷ میلادی به حیث قوماندان عمومی شهر کابل منصوب گردیده است.

اعلیحضرت امان الله خان همیش کوشش مینمود تا بخاطر پیشبرد امور دولتی افراد روشنفکر، وطن دوست، با استعداد و با سواد و صادق را بگمارد به همین خاطر به غلام نبی خان چرخی وظایف سنگین و مهم را محول نمود.

غلام نبی خان از سال ۱۹۲۱ الی ۱۹۲۴ میلادی به حیث سفیر افغانستان در ماسکو ایفای وظیفه نمود، دیری نگذشت که اصلاحات و طرز تفکر شاه جوان و مترقی خواه خار چشم انگلیس ها گردید. و آغاز به تخریب، توطعه و گماشتن سرسپرگان منفور خود به براندازی سلطنت گردیدند.

غلام نبی خان در سال ۱۳۰۳ خورشیدی شورش مردم خوست و منگل را خاموش و خنثی نمود.

غلام نبی خان چرخی یک از از چهره های مهم جنبش امانی بود. وی نقش مهمی در ساحات نظامی ، سیاسی و دیپلوماتیک با عشق و علاقه به یک صداقت وطنپرستانه با حفظ ایمانداری ووجاهت ایفا نموده که ملت افغانستان خدمات اش را فراموش نخواهند کرد. به صراحت گفته می شود که این فرزند صدیق از جمله قهرمانان وطن محسوب می گردد

.غلام نبی خان چرخی بعد از سقوط رژیم امانی به نهضت امانی، شاه امان الله خان وفا دار باقی ماند. به همین منظور قدم ثابت گذاشت و از خارج به افغانستان برگشت و فعالیت های خود را به صورت مخفی و علنی آغاز نمود اما بخت یاری نکرد بنابر عوامل داخلی و خارجی که دوباره رژیم امانی را احیا و به قدرت بکشاند و دوباره بخارج سفر نمود.

غلام نبی خان در دوره حاکمیت نادر خان در ترکیه بود و به رسم اعتراض از وظیفه کناره گیری نمود. نادر خان مکررا از وی تقاضا نمود تا به کابل بیاید و به دولت بپیوندد ولی غلام نبی مناعت و شجاعت که داشت این خواست شاه را نپذیرفت.

اما در سال ۱۹۳۲ میلادی نادر خان برادر خود شاه ولی خان را نزد او به ترکیه می فرستد و از وی می خواهد تا بخاطر معضله و شرایط ناگوار افغانستان به کابل برود.

غلام نبی خان چرخی با وجودیکه آنکه این شخص محیل و مکار نادر خان را از قبل می شناخت و از خیانت اش در مقابل خانواده شاه امان الله اطلاع کامل داشت اما این بار بخاطر اولیای امور و حب وطن دوستی فریب و نیرنگ او را خورده و با شاه ولی خان عازم کابل شد.

غلام نبی خان مدت ۲۷ روز را در کابل سپری نمود که درین وقت سیلی عظیمی از نزدیکان، دوستان، اقربا و هواخواهانش به خانه او رفت و آمد نمودند که این امر باعث تشویش، هراس و خشونت نادر خان قرار گرفت.

نادر خان و گماشتگانش تمام حرکات او را تحت نظر گرفتند تا یکی از روز های خزانی یعنی بروز ۱۶ عقرب سال ۱۳۱۱ خورشیدی سریاور نادر خان سید شریف کنری با موتر مخصوص سلطنتی پشت دروازه خانه غلام نبی خان چرخی که در قلعه حیدر خان موقعیت داشت آمده و پیامی شاه را چنین ابلاغ نمود:

اعلیحضرت به شما سلام می رساند و می فرمایند که امروز هوا خوب است اگر میل داشته باشید یکجا به هوا خوری برویم. چون چند مراتبه دیگر با نادر خان به هوا خوری رفته بودند. این بار نیز بدون تردد و اندیشه قبول نمود.

بنابران غلام نبی خان چرخی با برادر خود جنرال غلام جیلانی خان چرخی با پسر کاکای خود جنرال شیرمحمد خان چرخی به جانب قصر دلکشا حرکت می نمایند.

نادر خان قبلا آمادگی و ترتیبات خود را گرفته بود. در بیرون قصر دلکشا یک قطعه گارد صف کشیده و شاه در سالون دلکشا به انتظار نشسته بود.

همینکه غلام نبی خان از موتر فرود آمد به او گفته شد که شاه می آید غلام نبی خان با همراهانش پیش روی صف گارد منتظر بایستادند.

موتر نادر خان نزدیک زینه آورده شد و غلام نبی خان و همراهانش رسم و تعظیم بجا آوردند.

نادر خان بدون آنکه به جواب سلام بدهد رو بطرف غلام نبی خان نمود خوب غلام نبی خان !

افغانستان به شما چه بد کرده است که شما خیانت می کنید؟

غلام نبی خان چرخی به صراحت جواب داد که افغانستان می شناسند که خایین کیست.

نادرشاه بعد از استماع جواب جاندار غلام نبی خان به گارد محافظ امر می نماید که بزنید.

سپاهیان گارد این بزرگمرد وطن را به روی خاک انداختند در حالیکه برادر و پسر عمویش در زیر سایه سر نیزه گارد شاهی ایستاده و این حالت فجیع و رقت بار را تماشا می کردند.

غلام نبی خان دستمال خودش را از جیب کشیده در دهن خود فرو برد تا صدای ناله اش بیرون نبراید.

گارد شاهی با قنداق تفنگ شروع به زدن کردند در این اثنا نادر خان صدا زد بزنید تا بمیرد. این ماجرا هژده دقیقه دوام نمود و بعد این مرد با صلابت جان را به جانان تسلیم نمود. بعد نادر خان امر‌کرد که جسدش را به شکل یک خریطه گوشت نزد خانواده اش منتقل سازید.

با درد و دریغ جسد بی روح این بزرگمرد شجاع و صادق وطن را که بخاک و خون غلطیده بود به خانواده اش سپردند.

خانواده فردایش پیکر بی جان عزیز و بزرگ فامیل را بعد از ادای نماز در داخل حویلی حرمسرای واقع همجوار مرقد شاه و دوشمشیره نقاب خاک پوشانیدند. روح اش شاد یادش گرامی ماوایش بهشت برین. ( انا لله و انا الیه راجعون )

بعد از شهادت برسانیدن غلام نبی خان چرخی این الگوی مقاومت در برابر استبداد عده از خانواده یعنی جنرال غلام جیلانی خان، جنرال شیر محمد خان چرخی، پسر غلام جیلانی خان، غلام ربانی خان و غلام جان خان بابه کرخیل یکی از سپه سار های دور امانی را به زندان انداختندو بعد اعدام نمودند.

اما بعد از کشته شدن نادر خان به تاریخ ۱۷ عقرب سال ۱۳۱۲ شمسی برابر به سال ۱۹۳۳ میلادی که به ضرب گلوله یک دانش آموز مکتب نجات بنام عبدالخالق هزاره در مراسم توزیع جوایز و انعامات در باغ ارگ شاهی صورت گرفت. تمام اعضای خانواده چرخی را چه از طفل، جوان، پیر و زن ومرد را در زندان های مخوف شهر کابل زندانی نمودند.